\chapter{数项级数} \section{无穷级数的概念} \begin{definition} 无穷级数 \begin{equation}\label{数项级数例子} \sum_{n=1}^\infty a_n = a_1 + a_2 + \dots + a_n + \cdots \end{equation} 的前$n$项的和 \[S_n = a_1 + \dots + a_n\] 称为这个级数的第$n$个部分和。如果这些部分和构成的数列$\{S_n\}$有有限的极限$S$,就说级数\eqref{数项级数例子}是收敛的,其和为$S$,记作 \[\sum_{n=1}^\infty a_n = S\] 如果数列$\{S_n\}$中没有有限的极限,就说级数\eqref{数项级数例子}是发散的。 \end{definition} \begin{remark} 这个定义就意味着$\dsum_{n=1}^{+\infty}$收敛(发散)等价于$\{S_n\}$收敛(发散)。 \end{remark} \begin{example} \[\sum_{n = 1}^{\infty} n = 1 + 2 + 3 + \dots + n + \cdots \eqper\] \end{example} \begin{proof}[解] \[S_n = 1 + 2 + 3 + \dots + n = \frac{n(n + 1)}{2} \to + \infty\] 因此,级数$\dsum_{n = 1}^\infty n$发散。 \end{proof} 结论可以推广到一般的等差级数都是发散的,除非通项为0。 \begin{example} \[\sum_{n = 1}^\infty = \frac{1}{\sqrt{n}} \eqper\] \end{example} \begin{proof}[解] \[S_n = 1 + \frac{1}{\sqrt{2} + \dots + \frac{1}{\sqrt{n}}} > \frac{1}{\sqrt{n}} + \frac{1}{\sqrt{n}} + \dots + \frac{1}{\sqrt{n}} = \frac{n}{\sqrt{n}} = \sqrt{n} \to +\infty\] 由此导出级数$\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{\sqrt{n}}$发散。 \end{proof} \begin{example} 求$S = \dsum_{n = 1}^{+\infty} \frac{n}{2^n}$。 \end{example} \begin{proof}[解] \begin{align*} a_n & = \frac{n}{2^n}\\ a_{n + 1} & = \frac{n + 1}{2^{n + 1}} = \frac{n}{2^{n + 1}} + \frac{1}{2^{n + 1}} = \frac{a_n}{2} + \frac{1}{2^{n + 1}}\\ S - \frac{1}{2} & = \sum_{n = 1}^{+\infty} a_{n + 1} = \sum_{n = 1}^{+\infty} \frac{a_n}{2} + \sum_{n = 1}^{+\infty} \frac{1}{2^{n + 1}} = \frac{1}{2} S + \frac{1}{2}\\ S & = 2\qedhere \end{align*} \end{proof} \section{无穷级数的性质} \subsection*{通项性质} \begin{theorem} 如果$\sum a_n$收敛,则$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$。 \end{theorem} \begin{proof} 记$S_n = a_1 + a_2 + \dots + a_n, n = 1, 2, \dots$。那么$a_n = S_n - S_{n - 1}$。已知 \[\tolim{n}{\infty} S_n = S\] 极限存在,因此 \[\tolim{n}{\infty} a_n = \tolim{n}{\infty} (S_n - S_{n - 1}) = S - S = 0\eqper \qedhere\] \end{proof} 这个命题的逆命题不成立,$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$是$\sum a_n$收敛的必要条件。 \subsection*{线性性质} \begin{theorem} 设$\sum a_n, \sum b_n$都收敛,则$\sum (\alpha a_n + \beta b_n)$收敛于$\alpha \sum a_n + \beta \sum b_n$。 \end{theorem} \begin{proof} 令$A_n = \dsum_{k = 1}^n a_k \to A, B_n = \dsum_{k = 1}^n b_k \to B (n \to \infty)$。 那么 \begin{align*} \sum_{k = 1}^n (\alpha a_k + \beta b_k) & = \alpha \sum_{k = 1}^n a_k + \beta \sum_{k = 1}^n b_k\\ & = \alpha A_n + \beta B_n \to \alpha A + \beta B \eqper \qedhere \end{align*} \end{proof} \subsection*{结合律} \begin{theorem} 在收敛级数中任意加括号得到新级数仍收敛,且和不变。 \end{theorem} \begin{proof} 由收敛数列的子列的性质立得。 \end{proof} \begin{corollary} 如果加括号后的级数发散,则原级数必发散。 \end{corollary} \subsection*{``截尾''性质} \begin{theorem} 级数$\dsum_{n = 1}^{\infty} a_n$的收敛性由其它任意$k$项后的余项级数$\dsum_{n = k + 1}^\infty a_n$决定。 \end{theorem} \begin{corollary} 改变级数的有限项其收敛性不变(收敛级数的和会改变)。 \end{corollary} \section{正项级数的收敛性判别} \begin{definition}[正项级数(非负级数)] 级数 \[\sum_{n=1}^\infty a_n, a_n > 0, n = 1, 2, \dots (a_n \geq 0)\] 称为正项级数(非负级数)。 \end{definition} \begin{corollary} 正项级数的部分和数列是(严格)单调增的。 \end{corollary} \begin{theorem} 正项级数$\dsum_{n = 1}^\infty a_n$收敛的充分必要条件是其部分和数列$\{S_n\}$有界。 \end{theorem} \begin{theorem}[Cauchy积分判别法] 若函数$f: [1, +\infty) \to \realnum$非负单调减,$a_n = f(n), n = 1, 2, \dots$则级数$\dsum_{n = 1}^\infty a_n$与无穷积分$\dint_1^{+\infty} f(x) \dif x$同时收敛或发散。 \end{theorem} \begin{proof} 由$f$单调减,当$n \leq x \leq n + 1$, \[a_{n + 1} = f(n + 1) \leq f(x) \leq f(n) = a_n, n = 1, 2, \dots\] 在$[n, n+1]$上积分 \[a_{n + 1} \leq \int_{n}^{n + 1} f(x) \dif x \leq a_n , n = 1, 2, \dots\] 关于$n$从1到$N$求和($N = 1, 2, \dots$) \[\sum_{n = 1}^N a_{n + 1} \leq \int_1^{N + 1} f(x) \dif x \leq \sum_{n = 1}^N a_n \eqper \qedhere\] \end{proof} \begin{example} 判断敛散性: \(\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{n^p (\ln n)^\alpha}\)。 \end{example} \begin{proof} 考虑函数$f(x) = \dfrac{1}{x^p (\ln x)^\alpha} > 0$的无穷积分 \[\int_2^{+\infty} f(x) \dif x = \int_2^{+\infty} \frac{\dif x}{x^p (\ln x)^\alpha}\] 参考\ref{广义积分例子}得到结论:级数$\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{n^p (\ln n)^\alpha}$仅在$p > 1$或者 \(\begin{cases} p = 1\\ \alpha > 1 \end{cases}\) 时收敛。 \end{proof} \begin{theorem}[比较判别法] 设有两个正项级数$\sum a_n$和$\sum b_n$。设$n$充分大之后有$0 \leq a_n \leq b_n$, \begin{enumerate}[label=(\arabic{*})] \item 若$\sum b_n$收敛,则$\sum a_n$也收敛; \item 若$\sum a_n$发散,则$\sum b_n$必发散。 \end{enumerate} \end{theorem} \begin{proof} 只证(1)。对于正项级数,考虑部分和数列有界即可。 \end{proof} \begin{theorem}[比较判别法的极限形式] 设$n$充分大之后$a_n, b_n > 0$且$\tolim{n}{\infty} \frac{a_n}{b_n} = c, 0 < c < + \infty$,则级数$\sum a_n$与$\sum b_n$有同样的敛散性。 \end{theorem} \begin{proof} 依题意$n$充分大后有 \[\frac{c}{2} \leq \frac{a_n}{b_n} \leq \frac{3c}{2}\] 进而 \[\frac{cb_n}{2} \leq a_n \leq \frac{3cb_n}{2}\] 由此应用比较判别法便导出结论。 \end{proof} \begin{remark} 若上面$c = 0$,则可由$\sum b_n$收敛导出$\sum a_n$收敛; 若上面$c = +\infty$,则可由$\sum b_n$发散导出$\sum a_n$发散。 \end{remark} \begin{theorem}[比阶法] 设$n$充分大之后$a_n > 0$,且$\tolim{n}{\infty} n^p a_n = c, 0 < c < +\infty$, \begin{enumerate}[label=(\arabic{*})] \item 若$p > 1$则级数$\sum a_n$收敛; \item 若$p \leq 1$则级数$\sum a_n$发散。 \end{enumerate} \end{theorem} \begin{remark} 若上面$c = 0$,$a_n$是$\dfrac{1}{n^p}$的高阶无穷小,$p > 1$时级数收敛; 若上面$c = +\infty$,$a_n$是$\dfrac{1}{n^p}$的低阶无穷小,$p \leq 1$时级数发散。 \end{remark} \begin{example} 研究收敛性:$\dsum_{n = 1}^\infty \ln \left(1 + \frac{1}{n}\right)$。 \end{example} \begin{proof}[解] 注意$\ln \left(1 + \frac{1}{n}\right) \sim \dfrac{1}{n} (n \to \infty)$。 已知级数$\dsum_{n = 1}^\infty \dfrac{1}{n}$发散,所以$\dsum_{n = 1}^\infty \ln \left(1 + \dfrac{1}{n}\right)$发散。 \end{proof} \begin{theorem}[Cauchy根式判别法] 设$\sum a_n$是一个正项级数。 \begin{enumerate}[label=(\arabic{*})] \item 如果存在证书$q < 1$,使得对充分大的$n$都有 \[\sqrt[n]{a_n} \leq q < 1\] 那么级数$\sum a_n$收敛; \item 如果对无穷多个$n$都有 \[\sqrt[n]{a_n} \geq 1\] 那么级数$\sum a_n$发散。 \end{enumerate} \end{theorem} \begin{proof} 对(1),已知$n$充分大后$0 \leq a_n \leq q^n$,而$\sum q^n$收敛,因此由比较判别法知$\sum a_n$收敛。 对(2),有无穷多项都不小于1,因而$\tolim{n}{\infty} a_n \neq 0$,因此级数$\sum a_n$发散。 \end{proof} \begin{theorem}[Cauchy根式判别法的极限形式] 设对所有$n = 1, 2, \dots$有$a_n \geq 0$,且 \[\tolim{n}{\infty} \sup \sqrt[n]{a_n} = q\] 那么 \begin{enumerate}[label=(\arabic{*})] \item 当$q < 1$时,$\sum a_n$收敛; \item 当$q > 1$时,$\sum a_n$发散。 \end{enumerate} \end{theorem} \begin{proof} 由题,$n$充分大时有$\abs{\sqrt[n]{a_n} - q} < \varepsilon$。当$q < 1$时,存在$\varepsilon_0 > 0$使得$q + \varepsilon < 1$。因此存在$N$,使得$n > N$时有$\sqrt[n]{a_n} < q + \varepsilon_0 < 1$,而$\sum (q + \varepsilon_0)^n$收敛,由比较判别法可知级数收敛。 (2)的证明是类似的。 \end{proof} \begin{remark} 定理中的$q = 1$时,代表此方法不能判定敛散性。 \end{remark} \begin{theorem}[D' Alembert比值判别法] \begin{enumerate}[label=(\arabic{*})] \item 如果存在正数$q < 1$,使得当$n \geq n_0$时有 \[\frac{a_{n + 1}}{a_n} \leq q\] 那么级数$\sum a_n$收敛; \item 如果当$n \geq n_0$时有 \[\frac{a_{n + 1}}{a_n} \geq 1\] 那么级数$\sum a_n$发散。 \end{enumerate} \end{theorem} \begin{proof} 对(1):不妨令$a_n > 0$,$\dfrac{a_{n + 1}}{a_n} \leq q, n = 1, 2, \dots$。由此,有 \[0 < a_{n + 1} \leq q a_n \leq q^2 a_{n - 1} \leq \dots \leq q^n a_1\] 注意$0 < q < 1$,$\sum q^n$收敛,因此$\sum a_n$收敛。 对(2):此时级数不满足$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$。 \end{proof} \begin{theorem}[D' Alembert比值判别法的极限形式] 设$n$充分大后$a_n > 0$。 \begin{enumerate}[label=(\arabic{*})] \item 如果$\tolim{n}{\infty} \sup \dfrac{a_{n + 1}}{a_n} = q < 1$,那么$\sum a_n < + \infty$; \item 如果$\tolim{n}{\infty} \inf \dfrac{a_{n + 1}}{a_n} = q^\prime > 1$,那么$\sum a_n = +\infty$。 \end{enumerate} \end{theorem} \section{一般级数} 一般级数$\sum a_n$是指$a_n$可正可负。 \begin{theorem}[Cauchy收敛原理] 级数$\sum a_n$收敛的充分必要条件是,对任意$\varepsilon > 0$,存在正整数$N$,当$n > N$时, \[\abs{a_{n + 1} + \dots + a_{n + p}} < \varepsilon\] 对一切正整数$p$成立。 \end{theorem} 交错级数是指正负项交替出现的级数。 \begin{theorem}[Leibniz判别法] 如果$\{a_n\}$递减趋于0,那么交错级数$\sum (-1)^{n - 1} a_n$收敛。 \end{theorem} 我们把满足上述条件的交错级数称为Leibniz级数。 \begin{proof} 用$S_n$记交错级数的部分和。由于$\{a_n\}$递减,$a_{2n - 1} - a_{2n} \geq 0$,所以 \[S_{2n} = S_{2n - 2} + (a_{2n - 1} - a_{2n}) \geq S_{2n - 2}\] 这说明$\{S_{2n}\}$是一个递增的数列;又因为 \[S_{2n} = a_1 - (a_2 - a_3) - \dots - (a_{2n - 2} - a_{2n - 1}) - a_{2n} \leq a_1\] 因此$\{S_{2n}\}$有上界,因而$S_{2n}$是个收敛数列,记其极限为$S$。于是 \[S_{2n + 1} = S_{2n} + a_{2n + 1} \to S, n \to \infty\] 因此$\{S_n\}$的奇偶子列有相同的极限$S$,因此$\{S_n\}$也是以$S$为极限的收敛数列,即 \[\sum_{n = 1}^\infty (-1)^{n - 1} a_n\] 收敛。 \end{proof}