Files
MathematicalAnalysis/10数项级数.tex
2023-03-09 17:35:53 +08:00

401 lines
16 KiB
TeX
Raw Permalink Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
\chapter{数项级数}
\section{无穷级数的概念}
\begin{definition}
无穷级数
\begin{equation}\label{数项级数例子}
\sum_{n=1}^\infty a_n = a_1 + a_2 + \dots + a_n + \cdots
\end{equation}
的前$n$项的和
\[S_n = a_1 + \dots + a_n\]
称为这个级数的第$n$个部分和。如果这些部分和构成的数列$\{S_n\}$有有限的极限$S$,就说级数\eqref{数项级数例子}是收敛的,其和为$S$,记作
\[\sum_{n=1}^\infty a_n = S\]
如果数列$\{S_n\}$中没有有限的极限,就说级数\eqref{数项级数例子}是发散的。
\end{definition}
\begin{remark}
这个定义就意味着$\dsum_{n=1}^{+\infty}$收敛(发散)等价于$\{S_n\}$收敛(发散)。
\end{remark}
\begin{example}
\[\sum_{n = 1}^{\infty} n = 1 + 2 + 3 + \dots + n + \cdots \eqper\]
\end{example}
\begin{proof}[解]
\[S_n = 1 + 2 + 3 + \dots + n = \frac{n(n + 1)}{2} \to + \infty\]
因此,级数$\dsum_{n = 1}^\infty n$发散。
\end{proof}
结论可以推广到一般的等差级数都是发散的除非通项为0。
\begin{example}
\[\sum_{n = 1}^\infty = \frac{1}{\sqrt{n}} \eqper\]
\end{example}
\begin{proof}[解]
\[S_n = 1 + \frac{1}{\sqrt{2} + \dots + \frac{1}{\sqrt{n}}} > \frac{1}{\sqrt{n}} + \frac{1}{\sqrt{n}} + \dots + \frac{1}{\sqrt{n}} = \frac{n}{\sqrt{n}} = \sqrt{n} \to +\infty\]
由此导出级数$\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{\sqrt{n}}$发散。
\end{proof}
\begin{example}
$S = \dsum_{n = 1}^{+\infty} \frac{n}{2^n}$
\end{example}
\begin{proof}[解]
\begin{align*}
a_n & = \frac{n}{2^n}\\
a_{n + 1} & = \frac{n + 1}{2^{n + 1}} = \frac{n}{2^{n + 1}} + \frac{1}{2^{n + 1}} = \frac{a_n}{2} + \frac{1}{2^{n + 1}}\\
S - \frac{1}{2} & = \sum_{n = 1}^{+\infty} a_{n + 1} = \sum_{n = 1}^{+\infty} \frac{a_n}{2} + \sum_{n = 1}^{+\infty} \frac{1}{2^{n + 1}} = \frac{1}{2} S + \frac{1}{2}\\
S & = 2\qedhere
\end{align*}
\end{proof}
\section{无穷级数的性质}
\subsection*{通项性质}
\begin{theorem}
如果$\sum a_n$收敛,则$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$
\end{theorem}
\begin{proof}
$S_n = a_1 + a_2 + \dots + a_n, n = 1, 2, \dots$。那么$a_n = S_n - S_{n - 1}$。已知
\[\tolim{n}{\infty} S_n = S\]
极限存在,因此
\[\tolim{n}{\infty} a_n = \tolim{n}{\infty} (S_n - S_{n - 1}) = S - S = 0\eqper \qedhere\]
\end{proof}
这个命题的逆命题不成立,$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$$\sum a_n$收敛的必要条件。
\subsection*{线性性质}
\begin{theorem}
$\sum a_n, \sum b_n$都收敛,则$\sum (\alpha a_n + \beta b_n)$收敛于$\alpha \sum a_n + \beta \sum b_n$
\end{theorem}
\begin{proof}
$A_n = \dsum_{k = 1}^n a_k \to A, B_n = \dsum_{k = 1}^n b_k \to B (n \to \infty)$
那么
\begin{align*}
\sum_{k = 1}^n (\alpha a_k + \beta b_k) & = \alpha \sum_{k = 1}^n a_k + \beta \sum_{k = 1}^n b_k\\
& = \alpha A_n + \beta B_n \to \alpha A + \beta B \eqper \qedhere
\end{align*}
\end{proof}
\subsection*{结合律}
\begin{theorem}
在收敛级数中任意加括号得到新级数仍收敛,且和不变。
\end{theorem}
\begin{proof}
由收敛数列的子列的性质立得。
\end{proof}
\begin{corollary}
如果加括号后的级数发散,则原级数必发散。
\end{corollary}
\subsection*{``截尾''性质}
\begin{theorem}
级数$\dsum_{n = 1}^{\infty} a_n$的收敛性由其它任意$k$项后的余项级数$\dsum_{n = k + 1}^\infty a_n$决定。
\end{theorem}
\begin{corollary}
改变级数的有限项其收敛性不变(收敛级数的和会改变)。
\end{corollary}
\section{正项级数的收敛性判别}
\begin{definition}[正项级数(非负级数)]
级数
\[\sum_{n=1}^\infty a_n, a_n > 0, n = 1, 2, \dots (a_n \geq 0)\]
称为正项级数(非负级数)。
\end{definition}
\begin{corollary}
正项级数的部分和数列是(严格)单调增的。
\end{corollary}
\begin{theorem}
正项级数$\dsum_{n = 1}^\infty a_n$收敛的充分必要条件是其部分和数列$\{S_n\}$有界。
\end{theorem}
\begin{theorem}[Cauchy积分判别法]
若函数$f: [1, +\infty) \to \realnum$非负单调减,$a_n = f(n), n = 1, 2, \dots$则级数$\dsum_{n = 1}^\infty a_n$与无穷积分$\dint_1^{+\infty} f(x) \dif x$同时收敛或发散。
\end{theorem}
\begin{proof}
$f$单调减,当$n \leq x \leq n + 1$
\[a_{n + 1} = f(n + 1) \leq f(x) \leq f(n) = a_n, n = 1, 2, \dots\]
$[n, n+1]$上积分
\[a_{n + 1} \leq \int_{n}^{n + 1} f(x) \dif x \leq a_n , n = 1, 2, \dots\]
关于$n$从1到$N$求和($N = 1, 2, \dots$
\[\sum_{n = 1}^N a_{n + 1} \leq \int_1^{N + 1} f(x) \dif x \leq \sum_{n = 1}^N a_n \eqper \qedhere\]
\end{proof}
\begin{example}
判断敛散性:
\(\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{n^p (\ln n)^\alpha}\)
\end{example}
\begin{proof}
考虑函数$f(x) = \dfrac{1}{x^p (\ln x)^\alpha} > 0$的无穷积分
\[\int_2^{+\infty} f(x) \dif x = \int_2^{+\infty} \frac{\dif x}{x^p (\ln x)^\alpha}\]
参考\ref{广义积分例子}得到结论:级数$\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{n^p (\ln n)^\alpha}$仅在$p > 1$或者
\(\begin{cases}
p = 1\\
\alpha > 1
\end{cases}\)
时收敛。
\end{proof}
\begin{theorem}[比较判别法]
设有两个正项级数$\sum a_n$$\sum b_n$。设$n$充分大之后有$0 \leq a_n \leq b_n$
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
\item$\sum b_n$收敛,则$\sum a_n$也收敛;
\item$\sum a_n$发散,则$\sum b_n$必发散。
\end{enumerate}
\end{theorem}
\begin{proof}
只证1。对于正项级数考虑部分和数列有界即可。
\end{proof}
\begin{theorem}[比较判别法的极限形式]
$n$充分大之后$a_n, b_n > 0$$\tolim{n}{\infty} \dfrac{a_n}{b_n} = c, 0 < c < + \infty$,则级数$\sum a_n$$\sum b_n$有同样的敛散性。
\end{theorem}
\begin{proof}
依题意$n$充分大后有
\[\frac{c}{2} \leq \frac{a_n}{b_n} \leq \frac{3c}{2}\]
进而
\[\frac{cb_n}{2} \leq a_n \leq \frac{3cb_n}{2}\]
由此应用比较判别法便导出结论。
\end{proof}
\begin{remark}
若上面$c = 0$,则可由$\sum b_n$收敛导出$\sum a_n$收敛;
若上面$c = +\infty$,则可由$\sum b_n$发散导出$\sum a_n$发散。
\end{remark}
\begin{theorem}[比阶法]
$n$充分大之后$a_n > 0$,且$\tolim{n}{\infty} n^p a_n = c, 0 < c < +\infty$
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
\item$p > 1$则级数$\sum a_n$收敛;
\item$p \leq 1$则级数$\sum a_n$发散。
\end{enumerate}
\end{theorem}
\begin{remark}
若上面$c = 0$$a_n$$\dfrac{1}{n^p}$的高阶无穷小,$p > 1$时级数收敛;
若上面$c = +\infty$$a_n$$\dfrac{1}{n^p}$的低阶无穷小,$p \leq 1$时级数发散。
\end{remark}
\begin{example}
研究收敛性:$\dsum_{n = 1}^\infty \ln \left(1 + \frac{1}{n}\right)$
\end{example}
\begin{proof}[解]
注意$\ln \left(1 + \frac{1}{n}\right) \sim \dfrac{1}{n} (n \to \infty)$
已知级数$\dsum_{n = 1}^\infty \dfrac{1}{n}$发散,所以$\dsum_{n = 1}^\infty \ln \left(1 + \dfrac{1}{n}\right)$发散。
\end{proof}
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法]
$\sum a_n$是一个正项级数。
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
\item 如果存在证书$q < 1$,使得对充分大的$n$都有
\[\sqrt[n]{a_n} \leq q < 1\]
那么级数$\sum a_n$收敛;
\item 如果对无穷多个$n$都有
\[\sqrt[n]{a_n} \geq 1\]
那么级数$\sum a_n$发散。
\end{enumerate}
\end{theorem}
\begin{proof}
1已知$n$充分大后$0 \leq a_n \leq q^n$,而$\sum q^n$收敛,因此由比较判别法知$\sum a_n$收敛。
2有无穷多项都不小于1因而$\tolim{n}{\infty} a_n \neq 0$,因此级数$\sum a_n$发散。
\end{proof}
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法的极限形式]
设对所有$n = 1, 2, \dots$$a_n \geq 0$,且
\[\tolim{n}{\infty} \sup \sqrt[n]{a_n} = q\]
那么
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
\item$q < 1$时,$\sum a_n$收敛;
\item$q > 1$时,$\sum a_n$发散。
\end{enumerate}
\end{theorem}
\begin{proof}
由题,$n$充分大时有$\abs{\sqrt[n]{a_n} - q} < \varepsilon$。当$q < 1$时,存在$\varepsilon_0 > 0$使得$q + \varepsilon < 1$。因此存在$N$,使得$n > N$时有$\sqrt[n]{a_n} < q + \varepsilon_0 < 1$,而$\sum (q + \varepsilon_0)^n$收敛,由比较判别法可知级数收敛。
2的证明是类似的。
\end{proof}
\begin{remark}
定理中的$q = 1$时,代表此方法不能判定敛散性。
\end{remark}
\begin{theorem}[D'Alembert比值判别法]
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
\item 如果存在正数$q < 1$,使得当$n \geq n_0$时有
\[\frac{a_{n + 1}}{a_n} \leq q\]
那么级数$\sum a_n$收敛;
\item 如果当$n \geq n_0$时有
\[\frac{a_{n + 1}}{a_n} \geq 1\]
那么级数$\sum a_n$发散。
\end{enumerate}
\end{theorem}
\begin{proof}
1不妨令$a_n > 0$$\dfrac{a_{n + 1}}{a_n} \leq q, n = 1, 2, \dots$。由此,有
\[0 < a_{n + 1} \leq q a_n \leq q^2 a_{n - 1} \leq \dots \leq q^n a_1\]
注意$0 < q < 1$$\sum q^n$收敛,因此$\sum a_n$收敛。
2此时级数不满足$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$
\end{proof}
\begin{theorem}[D'Alembert比值判别法的极限形式]
$n$充分大后$a_n > 0$
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
\item 如果$\tolim{n}{\infty} \sup \dfrac{a_{n + 1}}{a_n} = q < 1$,那么$\sum a_n < + \infty$
\item 如果$\tolim{n}{\infty} \inf \dfrac{a_{n + 1}}{a_n} = q^\prime > 1$,那么$\sum a_n = +\infty$
\end{enumerate}
\end{theorem}
\section{一般级数}
一般级数$\sum a_n$是指$a_n$可正可负。
\begin{theorem}[Cauchy收敛原理]
级数$\sum a_n$收敛的充分必要条件是,对任意$\varepsilon > 0$,存在正整数$N$,当$n > N$时,
\[\abs{a_{n + 1} + \dots + a_{n + p}} < \varepsilon\]
对一切正整数$p$成立。
\end{theorem}
交错级数是指正负项交替出现的级数。
\begin{theorem}[Leibniz判别法]
如果$\{a_n\}$递减趋于0那么交错级数$\sum (-1)^{n - 1} a_n$收敛。
\end{theorem}
我们把满足上述条件的交错级数称为Leibniz级数。
\begin{proof}
$S_n$记交错级数的部分和。由于$\{a_n\}$递减,$a_{2n - 1} - a_{2n} \geq 0$,所以
\[S_{2n} = S_{2n - 2} + (a_{2n - 1} - a_{2n}) \geq S_{2n - 2}\]
这说明$\{S_{2n}\}$是一个递增的数列;又因为
\[S_{2n} = a_1 - (a_2 - a_3) - \dots - (a_{2n - 2} - a_{2n - 1}) - a_{2n} \leq a_1\]
因此$\{S_{2n}\}$有上界,因而$S_{2n}$是个收敛数列,记其极限为$S$。于是
\[S_{2n + 1} = S_{2n} + a_{2n + 1} \to S, n \to \infty\]
因此$\{S_n\}$的奇偶子列有相同的极限$S$,因此$\{S_n\}$也是以$S$为极限的收敛数列,即
\[\sum_{n = 1}^\infty (-1)^{n - 1} a_n\]
收敛。
\end{proof}
现在我我们考虑交错级数的推广——乘积型级数:$\sum a_n b_n$
\begin{lemma}[分部求和公式——Abel引理]
$\alpha_i, \beta_i \in \realnum, 1 \leq i \leq p$,则
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
\item
\[B_k = \sum_{i = 1}^k \beta_i, k = 1, 2, \dots, p\]
\[\sum_{i = 1}^p \alpha_i \beta_i = \sum_{i = 1}^{p - 1} \left(\alpha_i - \alpha_{i + 1}\right)B_i + \alpha_p B_p\]
\item$\alpha_1 \geq \alpha_2 \geq \dots \geq \alpha_p$(或$\alpha_1 \leq \alpha_2 \leq \dots \leq \alpha_p$),且$\abs{B_k} \leq L, k = 1, 2, \dots, p$,则
\[\abs{\sum_{i = 1}^p \alpha_i \beta_i} \leq L \left(\abs{\alpha_1} + 2\abs{\alpha_p}\right)\eqper\]
\end{enumerate}
\end{lemma}
\begin{theorem}[Dirichlet判别法]
$\{a_k\}, \{b_k\}$是两个数列,$S_k = \dsum_{l = 1}^k a_l$。如果$\{b_k\}$单调趋于0$\{S_k\}$有界,那么级数$\sum a_kb_k$收敛。
\end{theorem}
\begin{theorem}[Abel判别法]
如果$\{a_n\}, \{b_n\}$满足$\{b_n\}$单调有界,且$\sum a_n$收敛,那么级数$\sum a_n b_n$收敛。
\end{theorem}
\begin{example}
证明级数
\[\sum_{n = 1}^\infty \frac{\sin n}{n} = \sin 1 + \frac{\sin 2}{2} + \frac{\sin 3}{3} + \dots\]
收敛。
\end{example}
\begin{proof}[解]
这不是交错级数,可看作乘积型级数。其中$\{b_n\} = \left\{\dfrac{1}{n}\right\}$单调趋于0.
为应用Dirichlet判别法只需验证$S_n = \sum_{k = 1}^n \sin k$有界。应用积化和差公式,
\[2\sin \frac{x}{2} \sum_{k = 1}^n \sin kx = \cos \frac{x}{2} - \cos \left(n + \frac{1}{2}\right)x\]
$x = 1$,得
\[\abs{\sum_{k = 1}^n \sin k} = \frac{\abs{\cos \dfrac{1}{2}} - \cos \left(n + \dfrac{1}{2}\right)}{2 \abs{\sin \dfrac{1}{2}}} \leq \frac{1}{\abs{\sin \dfrac{1}{2}}}\]
应用Dirichlet判别法可得原级数收敛。
\end{proof}
\section{绝对收敛与条件收敛}
\begin{theorem}
如果$\sum \abs{a_n}$收敛,那么$\sum a_n$也收敛。
\end{theorem}
\begin{proof}
$a_n^+ = \dfrac{\abs{a_n} + a_n}{2}, a_n^- = \dfrac{\abs{a_n} - a_n}{2}$$a_n^+ \geq 0, a_n^- \geq 0$,那么
\[\abs{a_n} = a_n^+ + a_n^- \geq a_n^+, a_n^- \geq 0\]
已知$\sum \abs{a_n}$收敛,由比较判别法得到$\sum a_n^+, \sum a_n^-$都收敛。注意$a_n = a_n^+ - a_n^-$,因此
\[\sum a_n = \sum a_n^+ - \sum a_n^-\]
收敛。
\end{proof}
\begin{definition}
如果$\sum \abs{a_n}$收敛,则称级数$\sum a_n$绝对收敛;
如果$\sum a_n$收敛,但$\sum \abs{a_n}$发散,则称$\sum a_n$条件收敛。
\end{definition}
\begin{remark}
$\sum a_n$发散,$\sum b_n$发散,$\sum (a_n \pm b_n)$收敛性未定;
$\sum a_n$条件收敛,$\sum b_n$条件收敛,$\sum (a_n \pm b_n)$收敛;
$\sum a_n$绝对收敛,$\sum b_n$绝对收敛,$\sum (a_n \pm b_n)$绝对收敛;
$\sum a_n$绝对收敛,$\sum b_n$条件收敛,$\sum (a_n \pm b_n)$条件收敛;
$\sum a_n$绝对收敛,$\sum b_n$发散,$\sum (a_n \pm b_n)$发散;
$\sum a_n$条件收敛,$\sum b_n$发散,$\sum (a_n \pm b_n)$发散。
\end{remark}
\begin{remark}
正项级数的收敛判别法都可以用来判断绝对收敛。
\end{remark}
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法]
若存在$0 < q < 1$,使得$n$充分大以后$\sqrt[n]{\abs{a_n}} \leq q$,则级数$\sum a_n$绝对收敛;
若有无穷多个$n$使得$\sqrt[n]{\abs{a_n}} \geq 1$,则级数$\sum a_n$发散。
\end{theorem}
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法的极限形式]
$\tolim{n}{\infty} \sup \sqrt[n]{\abs{a_n}} = q$,则$\sum a_n$$q < 1$时绝对收敛,在$q > 1$时发散。
\end{theorem}
\begin{theorem}[D'Alembert比值判别法]
若存在$0 < q < 1$,使得$n$充分大以后$a_n \neq 0, \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} \leq q$,则级数$\sum a_n$绝对收敛;
$n$充分大以后$a_n \neq 0, \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} \geq 1$,则级数$\sum a_n$发散。
\end{theorem}
\begin{theorem}[D' Alembert比值判别法的极限形式]
$n$充分大后,$a_n \neq 0$
$\tolim{n}{\infty} \sup \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} < 1$,则级数$\sum a_n$绝对收敛;
$\tolim{n}{\infty} \inf \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} > 1$,则级数$\sum a_n$发散。
\end{theorem}
\begin{theorem}
交换绝对收敛级数中无穷多项的次序,所得的新级数仍然绝对收敛,其和也不变。
\end{theorem}
\begin{theorem}[Riemann]
$\sum a_n$条件收敛,则对任意的$\lambda \in \realnum \cup \{+\infty\} \cup \{-\infty\}$,都存在重排$\sum a_n^\prime$满足$\sum a_n^\prime = \lambda$
\end{theorem}