Files
MathematicalAnalysis/15曲面的表示与逼近.tex
2023-05-04 16:57:28 +08:00

93 lines
5.2 KiB
TeX
Raw Permalink Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
\chapter{曲面的表示与逼近}
\section{曲面的表示}
\subsection{曲面的显式表示}
设有界闭区域$D \subset \realnum^2$,函数$f:D \to \ndreal$连续,我们称函数$f$的图像
\[G(f) = \{(x, y, f(x, y)) \in \realnum^3 \mid (x, y) \in D\}\]
为一张曲面,它展布在$D$上,称这曲面是由显式方程
\[z = f(x, y), (x, y) \in D\]
所确定的。
\subsection{曲面的隐式表示}
设三元函数$F$定义在区域$D \subset \realnum^3$,区域$D$中所有满足方程
\[F(x, y, z) = 0\tag{$\ast$} \label{曲面隐式表示}\]
的点集组成一张曲面,称为由方程\eqref{曲面隐式表示}所确定的隐式曲面。
\subsection{曲面的参数表示}
$\bvec{f}: D \to \realnum^3$$D \subset \realnum^2$是平面区域。则集合
\[S = \{(x, y, z) \mid (x, y, z) = \bvec{f}(u, v), (u, v) \in D\} = f(D)\]
称为$\realnum^3$空间中的一个曲面,$\bvec{f}(u, v)$称为曲面的$S$的参数表示。
\section{曲面的法向与切平面}
\subsection{有显式表示的曲面的切平面与法向量}
设曲面$S$有显式表示$z = f(x, y)$,令$z_0 = f(x_0, y_0)$,则$P = (x_0, y_0, z_0) \in S$,且$S$$P$点的切平面方程为
\[z = z_0 + \frac{\partial f}{\partial x} (x_0, y_0) (x - x_0) + \frac{\partial f}{\partial y} (x_0, y_0) (y - y_0)\]
该平面的法向量
\[\bvec{n} = \pm \left(\frac{\partial f}{\partial x}(x_0, y_0), \frac{\partial f}{\partial y}(x_0, y_0), -1\right)\]
因此切平面方程还可以写成向量内积的形式:
\[\brak{\bvec{n}, \bvec{r} - \bvec{r}_0} = 0\]
其中
\[\bvec{r} = (x, y, z), \bvec{r}_0 = (x_0, y_0, z_0)\eqper\]
\subsection{隐式曲面的切平面与法向量}
设曲面$S$有隐式表示$F(x, y, z) = 0$,取$P = (x_0, y_0, z_0) \in S$,即$F(x_0, y_0, z_0) = 0$,不妨令$F \in C^1$$\dfrac{\partial F}{\partial z}(x_0, y_0, z_0) \neq 0$,则根据隐函数定理,$P$点附近$S$有显示表示$z = z(x, y)$,切平面方程为
\[z = z_0 + \frac{\partial z}{\partial x}(x_0, y_0) (x - x_0) + \frac{\partial z}{\partial y}(x_0, y_0) (y - y_0)\]
其中
\[\frac{\partial z}{\partial x} = -\frac{\dfrac{\partial F}{\partial x}}{\dfrac{\partial F}{\partial z}}, \frac{\partial z}{\partial y} = -\frac{\dfrac{\partial F}{\partial y}}{\dfrac{\partial F}{\partial z}}\]
带入切平面方程,整理得
\[\frac{\partial F}{\partial x}(P) (x - x_0) + \frac{\partial F}{\partial y}(P) (y - y_0) + \frac{\partial F}{\partial z}(P) (z - z_0) = 0\]
因此法向量
\[\bvec{n} = \pm \gra F(P)\]
写成向量内积的形式
\[\brak{\bvec{n}, \bvec{r} - \bvec{r}_0} = 0\eqper\]
\subsection{参数曲面的切平面与法向量}
设曲面$S$有参数表示$\bvec{r} = \bvec{r}(u, v)$$(u, v) \in D$。写成分量形式:$x = x(u, v), y = y(u, v), z = z(u, v)$
$(u_0, v_0) \in D$对应$P = (x_0, y_0, z_0) \in S$。只考虑$u$变化时对应的曲线:$\bvec{r} = \bvec{r}(u, v_0)$,切向为$\dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial u}(u, v_0)$;类似地只考虑$v$变化时对应的曲线切向为$\dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial v}(u_0, v)$。这两个法向量都应在$S$$(u_0, v_0)$的切平面内,因此$S$$P$点切平面的法向量$\bvec{n}$满足$\bvec{n} \perp \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial u}(u_0, v_0)$$\bvec{n} \perp \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial v}(u_0, v_0)$
综合起来,得到
\[\bvec{n} \parallel \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial u}(u_0, v_0) \times \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial v}(u_0, v_0)\]
进一步假设$\dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial u}(u_0, v_0) \times \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial v}(u_0, v_0) \neq \bvec{0}$即两向量不共线,则可取$S$$P$点法向$\bvec{n} = \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial u}(u_0, v_0) \times \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial v}(u_0, v_0)$,得到切平面方程
\[\brak{\dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial u}(u_0, v_0) \times \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial v}(u_0, v_0), \bvec{r} - \bvec{r}_0} = 0\]
利用行列式也可以得到切平面方程
\[\begin{vmatrix}
x - x_0 & y - y_0 & z - z_0\\
D_u x(u_0, v_0) & D_u y(u_0, v_0) & D_u z(u_0, v_0)\\
D_v x(u_0, v_0) & D_v y(y_0, v_0) & D_v z(u_0, v_0)
\end{vmatrix}
= 0\]
与法向量
\[\bvec{n} = \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial u}(u_0, v_0) \times \dfrac{\partial \bvec{r}}{\partial v}(u_0, v_0) =
\begin{vmatrix}
\bvec{e}_1 & \bvec{e}_2 & \bvec{e}_3\\
D_u x & D_u y & D_u z\\
D_v x & D_v y & D_v z
\end{vmatrix}\eqper\]
同时,记$D_u \bvec{r} \times D_v \bvec{r} = (A, B, C)$,由定义
\[A = \begin{vmatrix}
D_u y & D_u z\\
D_v y & D_v z
\end{vmatrix},
B = \begin{vmatrix}
D_u z & D_u x\\
D_v z & D_v x
\end{vmatrix},
C = \begin{vmatrix}
D_u x & D_u y\\
D_v x & D_v y
\end{vmatrix}\]
引入第一基本量记号
\[E = \brak{D_u \bvec{r}, D_u \bvec{r}}, F = \brak{D_u \bvec{r}, D_v \bvec{r}}, G = \brak{D_v \bvec{r}, D_v \bvec{r}}\eqper\]
\section{曲线的切向量}
对曲线$\bvec{r} = \bvec{r}(t)$,在$\bvec{r}_0 = \bvec{r}(t_0)$处的切向量为
\[\deriv{\bvec{r}}(t_0) = \left(\deriv{x}(t_0), \deriv{y}(t_0) \deriv{z}(t_0)\right)\eqper\]
对曲线
\(\left\{\begin{aligned}
& F(x, y, z) = 0\\
& G(x, y, z) = 0
\end{aligned}\right.\)
即曲面$F(x, y, z) = 0$$G(x, y, z) = 0$的交线,在$\bvec{r}_0 = (x_0, y_0, z_0)$处的切线为$\gra F(\bvec{r}_0) \times \gra G(\bvec{r}_0)$