385 lines
15 KiB
TeX
385 lines
15 KiB
TeX
\chapter{数项级数}
|
||
\section{无穷级数的概念}
|
||
\begin{definition}
|
||
无穷级数
|
||
\begin{equation}\label{数项级数例子}
|
||
\sum_{n=1}^\infty a_n = a_1 + a_2 + \dots + a_n + \cdots
|
||
\end{equation}
|
||
的前$n$项的和
|
||
\[S_n = a_1 + \dots + a_n\]
|
||
称为这个级数的第$n$个部分和。如果这些部分和构成的数列$\{S_n\}$有有限的极限$S$,就说级数\eqref{数项级数例子}是收敛的,其和为$S$,记作
|
||
\[\sum_{n=1}^\infty a_n = S\]
|
||
如果数列$\{S_n\}$中没有有限的极限,就说级数\eqref{数项级数例子}是发散的。
|
||
\end{definition}
|
||
|
||
\begin{remark}
|
||
这个定义就意味着$\dsum_{n=1}^{+\infty}$收敛(发散)等价于$\{S_n\}$收敛(发散)。
|
||
\end{remark}
|
||
|
||
\begin{example}
|
||
\[\sum_{n = 1}^{\infty} n = 1 + 2 + 3 + \dots + n + \cdots \eqper\]
|
||
\end{example}
|
||
|
||
\begin{proof}[解]
|
||
\[S_n = 1 + 2 + 3 + \dots + n = \frac{n(n + 1)}{2} \to + \infty\]
|
||
因此,级数$\dsum_{n = 1}^\infty n$发散。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
结论可以推广到一般的等差级数都是发散的,除非通项为0。
|
||
|
||
\begin{example}
|
||
\[\sum_{n = 1}^\infty = \frac{1}{\sqrt{n}} \eqper\]
|
||
\end{example}
|
||
|
||
\begin{proof}[解]
|
||
\[S_n = 1 + \frac{1}{\sqrt{2} + \dots + \frac{1}{\sqrt{n}}} > \frac{1}{\sqrt{n}} + \frac{1}{\sqrt{n}} + \dots + \frac{1}{\sqrt{n}} = \frac{n}{\sqrt{n}} = \sqrt{n} \to +\infty\]
|
||
由此导出级数$\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{\sqrt{n}}$发散。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{example}
|
||
求$S = \dsum_{n = 1}^{+\infty} \frac{n}{2^n}$。
|
||
\end{example}
|
||
|
||
\begin{proof}[解]
|
||
\begin{align*}
|
||
a_n & = \frac{n}{2^n}\\
|
||
a_{n + 1} & = \frac{n + 1}{2^{n + 1}} = \frac{n}{2^{n + 1}} + \frac{1}{2^{n + 1}} = \frac{a_n}{2} + \frac{1}{2^{n + 1}}\\
|
||
S - \frac{1}{2} & = \sum_{n = 1}^{+\infty} a_{n + 1} = \sum_{n = 1}^{+\infty} \frac{a_n}{2} + \sum_{n = 1}^{+\infty} \frac{1}{2^{n + 1}} = \frac{1}{2} S + \frac{1}{2}\\
|
||
S & = 2\qedhere
|
||
\end{align*}
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\section{无穷级数的性质}
|
||
\subsection*{通项性质}
|
||
\begin{theorem}
|
||
如果$\sum a_n$收敛,则$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
记$S_n = a_1 + a_2 + \dots + a_n, n = 1, 2, \dots$。那么$a_n = S_n - S_{n - 1}$。已知
|
||
\[\tolim{n}{\infty} S_n = S\]
|
||
极限存在,因此
|
||
\[\tolim{n}{\infty} a_n = \tolim{n}{\infty} (S_n - S_{n - 1}) = S - S = 0\eqper \qedhere\]
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
这个命题的逆命题不成立,$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$是$\sum a_n$收敛的必要条件。
|
||
|
||
\subsection*{线性性质}
|
||
\begin{theorem}
|
||
设$\sum a_n, \sum b_n$都收敛,则$\sum (\alpha a_n + \beta b_n)$收敛于$\alpha \sum a_n + \beta \sum b_n$。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
令$A_n = \dsum_{k = 1}^n a_k \to A, B_n = \dsum_{k = 1}^n b_k \to B (n \to \infty)$。
|
||
|
||
那么
|
||
\begin{align*}
|
||
\sum_{k = 1}^n (\alpha a_k + \beta b_k) & = \alpha \sum_{k = 1}^n a_k + \beta \sum_{k = 1}^n b_k\\
|
||
& = \alpha A_n + \beta B_n \to \alpha A + \beta B \eqper \qedhere
|
||
\end{align*}
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\subsection*{结合律}
|
||
\begin{theorem}
|
||
在收敛级数中任意加括号得到新级数仍收敛,且和不变。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
由收敛数列的子列的性质立得。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{corollary}
|
||
如果加括号后的级数发散,则原级数必发散。
|
||
\end{corollary}
|
||
|
||
\subsection*{``截尾''性质}
|
||
\begin{theorem}
|
||
级数$\dsum_{n = 1}^{\infty} a_n$的收敛性由其它任意$k$项后的余项级数$\dsum_{n = k + 1}^\infty a_n$决定。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{corollary}
|
||
改变级数的有限项其收敛性不变(收敛级数的和会改变)。
|
||
\end{corollary}
|
||
|
||
\section{正项级数的收敛性判别}
|
||
\begin{definition}[正项级数(非负级数)]
|
||
级数
|
||
\[\sum_{n=1}^\infty a_n, a_n > 0, n = 1, 2, \dots (a_n \geq 0)\]
|
||
称为正项级数(非负级数)。
|
||
\end{definition}
|
||
|
||
\begin{corollary}
|
||
正项级数的部分和数列是(严格)单调增的。
|
||
\end{corollary}
|
||
|
||
\begin{theorem}
|
||
正项级数$\dsum_{n = 1}^\infty a_n$收敛的充分必要条件是其部分和数列$\{S_n\}$有界。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Cauchy积分判别法]
|
||
若函数$f: [1, +\infty) \to \realnum$非负单调减,$a_n = f(n), n = 1, 2, \dots$则级数$\dsum_{n = 1}^\infty a_n$与无穷积分$\dint_1^{+\infty} f(x) \dif x$同时收敛或发散。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
由$f$单调减,当$n \leq x \leq n + 1$,
|
||
\[a_{n + 1} = f(n + 1) \leq f(x) \leq f(n) = a_n, n = 1, 2, \dots\]
|
||
在$[n, n+1]$上积分
|
||
\[a_{n + 1} \leq \int_{n}^{n + 1} f(x) \dif x \leq a_n , n = 1, 2, \dots\]
|
||
关于$n$从1到$N$求和($N = 1, 2, \dots$)
|
||
\[\sum_{n = 1}^N a_{n + 1} \leq \int_1^{N + 1} f(x) \dif x \leq \sum_{n = 1}^N a_n \eqper \qedhere\]
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{example}
|
||
判断敛散性:
|
||
\(\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{n^p (\ln n)^\alpha}\)。
|
||
\end{example}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
考虑函数$f(x) = \dfrac{1}{x^p (\ln x)^\alpha} > 0$的无穷积分
|
||
\[\int_2^{+\infty} f(x) \dif x = \int_2^{+\infty} \frac{\dif x}{x^p (\ln x)^\alpha}\]
|
||
参考\ref{广义积分例子}得到结论:级数$\dsum_{n = 1}^\infty \frac{1}{n^p (\ln n)^\alpha}$仅在$p > 1$或者
|
||
\(\begin{cases}
|
||
p = 1\\
|
||
\alpha > 1
|
||
\end{cases}\)
|
||
时收敛。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{theorem}[比较判别法]
|
||
设有两个正项级数$\sum a_n$和$\sum b_n$。设$n$充分大之后有$0 \leq a_n \leq b_n$,
|
||
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
|
||
\item 若$\sum b_n$收敛,则$\sum a_n$也收敛;
|
||
\item 若$\sum a_n$发散,则$\sum b_n$必发散。
|
||
\end{enumerate}
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
只证(1)。对于正项级数,考虑部分和数列有界即可。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{theorem}[比较判别法的极限形式]
|
||
设$n$充分大之后$a_n, b_n > 0$且$\tolim{n}{\infty} \frac{a_n}{b_n} = c, 0 < c < + \infty$,则级数$\sum a_n$与$\sum b_n$有同样的敛散性。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
依题意$n$充分大后有
|
||
\[\frac{c}{2} \leq \frac{a_n}{b_n} \leq \frac{3c}{2}\]
|
||
进而
|
||
\[\frac{cb_n}{2} \leq a_n \leq \frac{3cb_n}{2}\]
|
||
由此应用比较判别法便导出结论。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{remark}
|
||
若上面$c = 0$,则可由$\sum b_n$收敛导出$\sum a_n$收敛;
|
||
|
||
若上面$c = +\infty$,则可由$\sum b_n$发散导出$\sum a_n$发散。
|
||
\end{remark}
|
||
|
||
\begin{theorem}[比阶法]
|
||
设$n$充分大之后$a_n > 0$,且$\tolim{n}{\infty} n^p a_n = c, 0 < c < +\infty$,
|
||
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
|
||
\item 若$p > 1$则级数$\sum a_n$收敛;
|
||
\item 若$p \leq 1$则级数$\sum a_n$发散。
|
||
\end{enumerate}
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{remark}
|
||
若上面$c = 0$,$a_n$是$\dfrac{1}{n^p}$的高阶无穷小,$p > 1$时级数收敛;
|
||
|
||
若上面$c = +\infty$,$a_n$是$\dfrac{1}{n^p}$的低阶无穷小,$p \leq 1$时级数发散。
|
||
\end{remark}
|
||
|
||
\begin{example}
|
||
研究收敛性:$\dsum_{n = 1}^\infty \ln \left(1 + \frac{1}{n}\right)$。
|
||
\end{example}
|
||
|
||
\begin{proof}[解]
|
||
注意$\ln \left(1 + \frac{1}{n}\right) \sim \dfrac{1}{n} (n \to \infty)$。
|
||
|
||
已知级数$\dsum_{n = 1}^\infty \dfrac{1}{n}$发散,所以$\dsum_{n = 1}^\infty \ln \left(1 + \dfrac{1}{n}\right)$发散。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法]
|
||
设$\sum a_n$是一个正项级数。
|
||
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
|
||
\item 如果存在证书$q < 1$,使得对充分大的$n$都有
|
||
\[\sqrt[n]{a_n} \leq q < 1\]
|
||
那么级数$\sum a_n$收敛;
|
||
\item 如果对无穷多个$n$都有
|
||
\[\sqrt[n]{a_n} \geq 1\]
|
||
那么级数$\sum a_n$发散。
|
||
\end{enumerate}
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
对(1),已知$n$充分大后$0 \leq a_n \leq q^n$,而$\sum q^n$收敛,因此由比较判别法知$\sum a_n$收敛。
|
||
|
||
对(2),有无穷多项都不小于1,因而$\tolim{n}{\infty} a_n \neq 0$,因此级数$\sum a_n$发散。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法的极限形式]
|
||
设对所有$n = 1, 2, \dots$有$a_n \geq 0$,且
|
||
\[\tolim{n}{\infty} \sup \sqrt[n]{a_n} = q\]
|
||
那么
|
||
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
|
||
\item 当$q < 1$时,$\sum a_n$收敛;
|
||
\item 当$q > 1$时,$\sum a_n$发散。
|
||
\end{enumerate}
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
由题,$n$充分大时有$\abs{\sqrt[n]{a_n} - q} < \varepsilon$。当$q < 1$时,存在$\varepsilon_0 > 0$使得$q + \varepsilon < 1$。因此存在$N$,使得$n > N$时有$\sqrt[n]{a_n} < q + \varepsilon_0 < 1$,而$\sum (q + \varepsilon_0)^n$收敛,由比较判别法可知级数收敛。
|
||
|
||
(2)的证明是类似的。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{remark}
|
||
定理中的$q = 1$时,代表此方法不能判定敛散性。
|
||
\end{remark}
|
||
|
||
\begin{theorem}[D' Alembert比值判别法]
|
||
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
|
||
\item 如果存在正数$q < 1$,使得当$n \geq n_0$时有
|
||
\[\frac{a_{n + 1}}{a_n} \leq q\]
|
||
那么级数$\sum a_n$收敛;
|
||
\item 如果当$n \geq n_0$时有
|
||
\[\frac{a_{n + 1}}{a_n} \geq 1\]
|
||
那么级数$\sum a_n$发散。
|
||
\end{enumerate}
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
对(1):不妨令$a_n > 0$,$\dfrac{a_{n + 1}}{a_n} \leq q, n = 1, 2, \dots$。由此,有
|
||
\[0 < a_{n + 1} \leq q a_n \leq q^2 a_{n - 1} \leq \dots \leq q^n a_1\]
|
||
注意$0 < q < 1$,$\sum q^n$收敛,因此$\sum a_n$收敛。
|
||
|
||
对(2):此时级数不满足$\tolim{n}{\infty} a_n = 0$。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{theorem}[D' Alembert比值判别法的极限形式]
|
||
设$n$充分大后$a_n > 0$。
|
||
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
|
||
\item 如果$\tolim{n}{\infty} \sup \dfrac{a_{n + 1}}{a_n} = q < 1$,那么$\sum a_n < + \infty$;
|
||
\item 如果$\tolim{n}{\infty} \inf \dfrac{a_{n + 1}}{a_n} = q^\prime > 1$,那么$\sum a_n = +\infty$。
|
||
\end{enumerate}
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\section{一般级数}
|
||
一般级数$\sum a_n$是指$a_n$可正可负。
|
||
|
||
\begin{theorem}[Cauchy收敛原理]
|
||
级数$\sum a_n$收敛的充分必要条件是,对任意$\varepsilon > 0$,存在正整数$N$,当$n > N$时,
|
||
\[\abs{a_{n + 1} + \dots + a_{n + p}} < \varepsilon\]
|
||
对一切正整数$p$成立。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
交错级数是指正负项交替出现的级数。
|
||
|
||
\begin{theorem}[Leibniz判别法]
|
||
如果$\{a_n\}$递减趋于0,那么交错级数$\sum (-1)^{n - 1} a_n$收敛。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
我们把满足上述条件的交错级数称为Leibniz级数。
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
用$S_n$记交错级数的部分和。由于$\{a_n\}$递减,$a_{2n - 1} - a_{2n} \geq 0$,所以
|
||
\[S_{2n} = S_{2n - 2} + (a_{2n - 1} - a_{2n}) \geq S_{2n - 2}\]
|
||
这说明$\{S_{2n}\}$是一个递增的数列;又因为
|
||
\[S_{2n} = a_1 - (a_2 - a_3) - \dots - (a_{2n - 2} - a_{2n - 1}) - a_{2n} \leq a_1\]
|
||
因此$\{S_{2n}\}$有上界,因而$S_{2n}$是个收敛数列,记其极限为$S$。于是
|
||
\[S_{2n + 1} = S_{2n} + a_{2n + 1} \to S, n \to \infty\]
|
||
因此$\{S_n\}$的奇偶子列有相同的极限$S$,因此$\{S_n\}$也是以$S$为极限的收敛数列,即
|
||
\[\sum_{n = 1}^\infty (-1)^{n - 1} a_n\]
|
||
收敛。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
现在我我们考虑交错级数的推广——乘积型级数:$\sum a_n b_n$。
|
||
|
||
\begin{lemma}[分部求和公式——Abel引理]
|
||
对$\alpha_i, \beta_i \in \realnum, 1 \leq i \leq p$,则
|
||
\begin{enumerate}[label=(\arabic{*})]
|
||
\item 记
|
||
\[B_k = \sum_{i = 1}^k \beta_i, k = 1, 2, \dots, p\]
|
||
则
|
||
\[\sum_{i = 1}^p \alpha_i \beta_i = \sum_{i = 1}^{p - 1} \left(\alpha_i - \alpha_{i + 1}\right)B_i + \alpha_p B_p\]
|
||
\item 若$\alpha_1 \geq \alpha_2 \geq \dots \geq \alpha_p$(或$\alpha_1 \leq \alpha_2 \leq \dots \leq \alpha_p$),且$\abs{B_k} \leq L, k = 1, 2, \dots, p$,则
|
||
\[\abs{\sum_{i = 1}^p \alpha_i \beta_i} \leq L \left(\abs{\alpha_1} + 2\abs{\alpha_p}\right)\eqper\]
|
||
\end{enumerate}
|
||
\end{lemma}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Dirichlet判别法]
|
||
设$\{a_k\}, \{b_k\}$是两个数列,$S_k = \dsum_{l = 1}^k a_l$。如果$\{b_k\}$单调趋于0,且$\{S_k\}$有界,那么级数$\sum a_kb_k$收敛。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Abel判别法]
|
||
如果$\{a_n\}, \{b_n\}$满足$\{b_n\}$单调有界,且$\sum a_n$收敛,那么级数$\sum a_n b_n$收敛。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\section{绝对收敛与条件收敛}
|
||
\begin{theorem}
|
||
如果$\sum \abs{a_n}$收敛,那么$\sum a_n$也收敛。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{proof}
|
||
记$a_n^+ = \dfrac{\abs{a_n} + a_n}{2}, a_n^- = \dfrac{\abs{a_n} - a_n}{2}$,$a_n^+ \geq 0, a_n^- \geq 0$,那么
|
||
\[\abs{a_n} = a_n^+ + a_n^- \geq a_n^+, a_n^- \geq 0\]
|
||
已知$\sum \abs{a_n}$收敛,由比较判别法得到$\sum a_n^+, \sum a_n^-$都收敛。注意$a_n = a_n^+ - a_n^-$,因此
|
||
\[\sum a_n = \sum a_n^+ - \sum a_n^-\]
|
||
收敛。
|
||
\end{proof}
|
||
|
||
\begin{definition}
|
||
如果$\sum \abs{a_n}$收敛,则称级数$\sum a_n$绝对收敛;
|
||
|
||
如果$\sum a_n$收敛,但$\sum \abs{a_n}$发散,则称$\sum a_n$条件收敛。
|
||
\end{definition}
|
||
|
||
\begin{remark}
|
||
$\sum a_n$发散,$\sum b_n$发散,$\sum (a_n \pm b_n)$收敛性未定;
|
||
|
||
$\sum a_n$条件收敛,$\sum b_n$条件收敛,$\sum (a_n \pm b_n)$收敛;
|
||
|
||
$\sum a_n$绝对收敛,$\sum b_n$绝对收敛,$\sum (a_n \pm b_n)$绝对收敛;
|
||
|
||
$\sum a_n$绝对收敛,$\sum b_n$条件收敛,$\sum (a_n \pm b_n)$条件收敛;
|
||
|
||
$\sum a_n$绝对收敛,$\sum b_n$发散,$\sum (a_n \pm b_n)$发散;
|
||
|
||
$\sum a_n$条件收敛,$\sum b_n$发散,$\sum (a_n \pm b_n)$发散。
|
||
\end{remark}
|
||
|
||
\begin{remark}
|
||
正项级数的收敛判别法都可以用来判断绝对收敛。
|
||
\end{remark}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法]
|
||
若存在$0 < q < 1$,使得$n$充分大以后$\sqrt[n]{\abs{a_n}} \leq q$,则级数$\sum a_n$绝对收敛;
|
||
|
||
若有无穷多个$n$使得$\sqrt[n]{\abs{a_n}} \geq 1$,则级数$\sum a_n$发散。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Cauchy根式判别法的极限形式]
|
||
设$\tolim{n}{\infty} \sup \sqrt[n]{\abs{a_n}} = q$,则$\sum a_n$在$q < 1$时绝对收敛,在$q > 1$时发散。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{theorem}[D' Alembert比值判别法]
|
||
若存在$0 < q < 1$,使得$n$充分大以后$a_n \neq 0, \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} \leq q$,则级数$\sum a_n$绝对收敛;
|
||
|
||
若$n$充分大以后$a_n \neq 0, \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} \geq 1$,则级数$\sum a_n$发散。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{theorem}[D' Alembert比值判别法的极限形式]
|
||
设$n$充分大后,$a_n \neq 0$。
|
||
|
||
若$\tolim{n}{\infty} \sup \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} < 1$,则级数$\sum a_n$绝对收敛;
|
||
|
||
若$\tolim{n}{\infty} \inf \abs{\dfrac{a_{n + 1}}{a_n}} > 1$,则级数$\sum a_n$发散。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{theorem}
|
||
交换绝对收敛级数中无穷多项的次序,所得的新级数仍然绝对收敛,其和也不变。
|
||
\end{theorem}
|
||
|
||
\begin{theorem}[Riemann]
|
||
$\sum a_n$条件收敛,则对任意的$\lambda \in \realnum \cup \{+\infty\} \cup \{-\infty\}$,都存在重排$\sum a_n^\prime$满足$\sum a_n^\prime = \lambda$。
|
||
\end{theorem} |