Files
MathematicalAnalysis/07函数的积分.tex
2022-12-17 18:37:40 +08:00

650 lines
32 KiB
TeX
Raw Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
\chapter{函数的积分}
\section{积分的概念}
问题来源:求曲边梯形的面积。方法:将所求区域分割为小长方形、将面积叠加来逼近。
\begin{definition}
$f: [a,b] \to \realnum$,如果$\exists A \in \realnum$使得$\forall \varepsilon > 0, \exists \delta > 0$,对于区间$[a,b]$上任意有限分割$T: a = x_0 < x_1 < x_2 < \cdots < x_n = b$,记分割宽度$\Vert T \Vert = \max \limits_{i = 1, 2, \cdots, n} \Delta x_i, \Delta x_i = x_i - x_{i-1}, i = 1, 2, \cdots, n$。只要$\Vert T \Vert < \delta$,都有
\[\left| \sum_{i = 1}^n f(c_i) \Delta x_i = A \right| < \varepsilon\]
其中$c_i \in [x_{i-1}, x_i]$任取,$i = 1, 2, \cdots, n$
这时称$f$$[a,b]$上Riemann可积记为$f \in R[a,b]$,并记
\[\tolim{\Vert T \Vert}{0} \sum_{i=1}^n f(c_i) \Delta x_i = A = \int_a^b f(x) \dif x\]
称为$f$$[a,b]$上的积分值,$a$称为积分下限,$b$称为积分上限。
\end{definition}
\begin{proposition}[积分的线性性质]
$f, g \in R[a, b]$$\alpha, \beta \in \realnum$,则
\[\alpha f + \beta g \in R[a,b]\]
\[\int_a^b [\alpha f(x) + \beta g(x)] \dif x = \alpha \int_a^b f(x) \dif x + \beta \int_a^b g(x) \dif x\eqper\]
\end{proposition}
\begin{proof}
任取$[a,b]$上有限分割$T: a = x_0 < x_1 < x_2 < \cdots < x_n = b$。令$\Delta x_i = x_i - x_{i-1}$$\forall c_i \in [x_{i-1}, x_i], i = 1, 2, \cdots, n$,考虑相应的和式
\[\sum_{i=1}^n [\alpha f(c_i) + \beta g(c_i)] \Delta x_i = \alpha \sum_{i=1}^n f(c_i) \Delta x_i + \beta \sum_{i=1}^n g(c_i) \Delta x_i\]
$\Vert T \Vert \max \limits_{i = 1, 2, \cdots, n} \Delta x_i$。令$\Vert T \Vert \to 0$。等式右侧有极限$\alpha \dint_a^b f(c_i) \Delta x_i + \beta \dint_a^b g(c_i) \Delta x_i$。因此左侧有相同的极限,依照定义$\alpha f + \beta g \in R[a,b]$
\[\int_a^b [\alpha f(x) + \beta g(x)] \dif x = \alpha \int_a^b f(x) \dif x + \beta \int_a^b g(x) \dif x\eqper\]
\end{proof}
\begin{proposition}[积分的保号性质]
$f \in R[a,b]$,且$f \geq 0$,则
\[\int_a^b f(x) \dif x \geq 0 \eqper\]
\end{proposition}
\begin{corollary}[积分的保序性质]
$f, g \in R[a,b]$,且$f \geq g$,则
\[\int_a^b f(x) \dif x \geq \int_a^b g(x) \dif x \eqper\]
\end{corollary}
\begin{corollary}
$\abs{f}, f \in R[a,b]$,则
\[\left| \int_a^b f(x) \dif x \right| \leq \int_a^b \vert f(x) \vert \dif x \eqper\]
\end{corollary}
\begin{proposition}[积分的区间可加性质]
$a < c < b$,则
\[f \in R[a,b] \Leftrightarrow f \in R[a,c] \text{} f \in R[c,b]\]
这时有
\[\int_a^b f(x) \dif x = \int_a^c f(x) \dif x + \int_c^b f(x) \dif x\eqper\]
\end{proposition}
我们规定:
\[\int_a^a f(x) \dif x = 0,\quad \int_b^a f(x) \dif x = -\int_a^b f(x) \dif x\eqper\]
\begin{corollary}
\[\int_a^b f(x) \dif x + \int_b^a f(x) \dif x = \int_a^a f(x) \dif x\eqper\]
\end{corollary}
\begin{corollary}
\[\int_a^c f(x) \dif x = \int_a^b f(x) \dif x + \int_b^c f(x) \dif x\eqper\]
\end{corollary}
\section{定积分的计算}
\begin{enumerate}
\item 利用定义:为简化计算通常取均匀分割
\[T: \Delta x = \frac{b-a}{n}, x_i = a + i\Delta x, i = 0, 1, \cdots, n\]
则可以取$c_i = x_i$,于是有
\[\int_a^b f(x) \dif x = \tolim{n}{\infty} \sum_{i=1}^n f(x_i) \Delta x\]
\item 借助几何定义:$f(x)$$x$轴上方围城的的面积$-$ $f(x)$$x$轴下方围成的面积。
\end{enumerate}
\begin{example}
$f_1(x) \equiv c, x \in [a,b]$,求$\int_a^b f(x) \dif x$
\end{example}
\begin{proof}[解]
取分割$\Delta x = \dfrac{b-a}{n}$$x_i = a + i \Delta x$。则分割宽度$\Vert T \Vert = \dfrac{b-a}{n}$。因此$\Vert T \Vert \to 0 \Leftrightarrow n \to \infty$。考察分割时函数的和式
\[\sum_{i=1}^n f(x_i) \Delta x = \sum_{i=1}^n c \Delta x = c\sum_{i=1}^n \Delta x = c(b-a)\]
因此
\[\int_a^b f(x) \dif x = \tolim{n}{\infty} \sum_{i=1}^n f(x_i) \Delta x = c(b-a)\]
\[\int_a^b c \dif x = c(b-a) \eqper \qedhere\]
\end{proof}
\begin{corollary}[积分的估值性质]
$f \in R[a,b]$$m \leq f(x) \leq M$,则
\[m(b-a) \leq \int_a^b f(x) \dif x \leq M(b-a)\eqper\]
\end{corollary}
\begin{theorem}[Newton-Leibniz公式]
设函数$f$$[a,b]$上可积,且在$(a,b)$上有原函数$F$,如果$F$$(a,b)$上连续,那么必有
\[\int_a^b f(x) \dif x = F(b) - F(a)\eqper\]
其中$F(b) - F(a)$也记为$\eval{F(x)}_a^b$
\end{theorem}
上面的定理中的式子也可以写成:
\[\int_a^b \deriv{F}(x) \dif x = \int_a^b \dif F(x) = \eval{F(x)}_a^b\eqper\]
\begin{proof}
$[a,b]$上均匀分割$T: a = x_0 < x_1 < x_2 < \cdots < x_n = b$,其中$x_i = a + i \Delta x, i = 0,1, \cdots, n, \Delta x = \dfrac{b - a}{n}$。这时有
\[F(b) - F(a) = \sum_{i=1}^n [F(x_i) - F(x_{i-1})]\]
在每个区间上应用Lagrange中值定理
\[F(x_i) - F(x_{i-1}) = \deriv{F}(c_i) \Delta x, c_i \in (x_{i-1}, x_i)\]
已知$\deriv{F} = f \in R[a,b]$,因此
\[\tolim{n}{\infty} \sum_{i=1}^n f(c_i) \Delta x = \int_a^b f(x) \dif x\]
这说明
\[F(b) - F(a) = \int_a^b f(x) \dif x\eqper \qedhere\]
\end{proof}
因此可以将求可积函数$f$的积分问题转化为了求$f$的原函数的问题。
\section{可积函数的性质}
目的:寻找可积函数的特性,寻找函数可积的判别条件。
\begin{proposition}[可积函数的有界性]
$f \in R[a,b]$,则$f$$[a,b]$上有界。
\end{proposition}
\begin{proof}
$\int_a^b f(x) \dif x = A$,根据积分的定义,存在均匀分割
\[T: x_i = a + i\Delta x, i = 0, 1, \cdots, n, \Delta x = \frac{b - a}{n}\]
使得
\[\left|\sum_{i=1}^n f(c_i) \Delta x - A\right| < 1, c_i \in [x_{i-1}, x_i]\text{任取}, i = 1, 2, \cdots, n\]
由此导出
\[\left|\sum_{i=1}^n f(c_i) \Delta x \right| < \left|\sum_{i=1}^n f(c_i) \Delta x - A\right| + \abs{A} < 1 + \abs{A}\]
因此
\[\left|\sum_{i=1}^n f(c_i) \right| \leq \frac{1 + \abs{A}}{\Delta x}\]
进一步有
\[\vert f(c_i) \vert \leq \left| \sum_{i=1}^n f(c_i) \right| + \left| \sum_{i=2}^n f(c_i)\right| \leq \frac{1 + \abs{A}}{\Delta x} + \left| \sum_{i=2}^n f(x_i) \right|\]
\[\vert f(x) \vert \leq \frac{1 + \abs{A}}{\Delta x} + \left|\sum_{i\neq 1}^n f(x_i)\right| = M_1, \forall x \in [x_0, x_1]\]
类似地可以得到
\begin{align*}
\vert f(x) \vert \leq \frac{1 + \abs{A}}{\Delta x} + \left|\sum_{i\neq 2}^n f(x_i)\right| & = M_2, \forall x \in [x_1, x_2]\\
\vdots & \\
\vert f(x) \vert \leq \frac{1 + \abs{A}}{\Delta x} + \left|\sum_{i\neq n}^n f(x_i)\right| & = M_n, \forall x \in [x_{n-1}, x_n]
\end{align*}
将这$n$个式子综合起来就可以得到
\[\vert f(x) \vert \leq \max \{M_1, \cdots, M_n\}, \forall x \in [a,b] \eqper \qedhere\]
\end{proof}
\begin{remark}
有界是可积的必要条件,但不是充分条件。$f$$[a,b]$上有界未必可积例如Dirichlet函数$D(x)$
\end{remark}
\begin{proposition}[连续函数的可积性]
$C[a,b] \subset R[a,b]$
\end{proposition}
\begin{corollary}[积分中值定理]
$f,g \in C[a,b]$,且$g(x)$不变号,则$\exists c \in [a,b]$使
\[\int_a^b f(x)g(x) \dif x = f(c) \int_a^b g(x) \dif x\eqper\]
特例:设$f \in C[a,b]$,则$\exists c_0 \in [a,b]$使得
\[f(c_0) = \frac{1}{b-a} \int_a^b f(x) \dif x\]
这称为$f$在区间$[a,b]$上的平均值。
\end{corollary}
\begin{proof}
不妨设$g(x) \geq 0$,由保号性$\int_a^b g(x) \dif x \geq 0$。同时已知$f \in C[a,b]$,根据最值性质,存在$m = \min \limits_{a \leq x \leq b} f(x) , M = \max \limits_{a \leq x \leq b} f(x)$。这导出
\[mg(x) \leq f(x)g(x) \leq Mg(x), x \in [a,b]\]
应用积分的保序性与线性性质有
\[m \int_a^b g(x) \dif x \leq \int_a^b f(x)g(x) \dif x \leq M \int_a^b g(x) \dif x\]
不妨设$\dint_a^b g(x) \dif x > 0$,那么上式导出
\[m \leq \frac{\dint_a^b f(x)g(x) \dif x}{\dint_a^b g(x) \dif x} \leq M\]
由连续函数介质性质$\exists c \in [a,b]$使得
\[f(c) = \frac{\dint_a^b f(x)g(x) \dif x}{\dint_a^b g(x) \dif x} \eqper \qedhere\]
\end{proof}
\section{微积分基本定理}
变上限积分:设$f \in R[a,b]$,则$\forall x \in [a,b], f \in R[a,x]$。定义
\[F(x) = \int_a^x f(t) \dif t\]
由此得到函数$F: [a,b] \to \realnum$
记号约定:
\[C^n (a,b) = \{f \in C(a,b) \mid f^{(n)} \in C(a,b)\}\\
C^n [a,b] = \{f \in C[a,b] \mid f^{(n)} \in C[a,b]\}\]
\begin{theorem}
$f$$[a,b]$上可积,那么带变动上限的积分$F(x) = \int_a^x f(t) \dif t$$[a,b]$上连续。
\end{theorem}
\begin{proof}
任取$x, x + \Delta x \in [a,b], \Delta x > 0$
\begin{align*}
F(x + \Delta x) - F(x) & = \int_a^{x+\Delta x} f(t) \dif t - \int_a^x f(t) \dif t\\
& = \int_a^{x + \Delta x} f(t) \dif t + \int_x^a f(t) \dif t \\
& = \int_x^{x + \Delta x} f(t) \dif t
\end{align*}
已知可积函数有界,再由估值不等式得到
\[\vert F(x + \Delta x) - F(x) \vert \leq \int_x^{x + \Delta x} \vert f(t) \vert \dif t \leq M \Delta x\]
因此
\[\tolim{\Delta x}{0} \vert F(x + \Delta x) - F(x) \vert = 0\]
因此$F(x)$连续。
\end{proof}
\begin{theorem}
设函数$f$$[a,b]$上可积且连续,那么$F$可导且
\[\deriv{F}(x) = f(x)\eqper\]
\end{theorem}
\begin{proof}
已知
\[F(x + \Delta x) - F(x) = \int_x^{x + \Delta x} f(t) \dif t\]
$f \in C[a,b]$,则可应用积分中值定理:$\exists c \in (x, x + \Delta x)$满足
\[F(x + \Delta x) - F(x) = \int_x^{x + \Delta x} f(t) \dif t = f(c) \Delta x\]
\[\frac{F(x + \Delta x) - F(x)}{\Delta x} = f(c) \quad (\Delta x \neq 0)\]
$\Delta x \to 0$,则$c \to x$,进而$f(c) \to f(x)$
\end{proof}
结论:设$f \in R[a,b]$,则$F(x) = \int_a^x f(t) \dif t \in C[a,b]$。又若$f \in C[a,b]$,则$F \in C^1 [a,b]$$\deriv{F}(x) = f(x)$$\forall x \in [a,b]$。这就是下面的
\begin{theorem}[微积分基本定理]
$f \in C[a,b]$,则
\[\frac{\dif}{\dif x} \int_a^x f(t) \dif t = f(x), \forall x \in [a,b]\]
或写成
\[\dif \int_a^x f(t) \dif t = f(x) \dif x, \forall x \in [a,b] \eqper\]
\end{theorem}
\begin{theorem}[Newton-Leibniz公式]
$F \in C^1 [a,b]$,则
\[\int_a^b \deriv{F}(x) \dif x = \eval{F(x)}_a^b\]
或写成
\[\int_a^b \dif F(x) = \eval{F(x)}_a^b\eqper\]
\end{theorem}
\begin{remark}
考虑变下限积分的导数:若$f$连续,
\[\frac{\dif}{\dif x} \int_x^c f(t) \dif t = \frac{\dif }{\dif x} \left[-\int_c^x f(t) \dif t\right] = -f(x)\eqper\]
\end{remark}
\begin{example}
$\tolim{x}{0} \dfrac{1}{x^3} \dint_0^x tf(t) \dif t$,其中$f$满足$f(0) = 0$,且$\deriv{f}(0)$存在。
\end{example}
\begin{proof}[解]
考虑应用L'Hospital法则
\[\frac{\dif}{\dif x} \int_0^x tf(t) \dif t = x f(x)\]
因此
\begin{align*}
\text{所求} & = \tolim{x}{0} \frac{1}{\deriv{\left(x^3\right)}} \deriv{\left(\int_0^x tf(t) \dif t\right)} = \tolim{x}{0} \frac{xf(x)}{3x^2}\\
& = \frac{1}{3} \tolim{x}{0} \frac{f(x)}{x} = \frac{1}{3} \tolim{x}{0} \frac{f(x) - f(0)}{x - 0} = \frac{\deriv{f}(0)}{3} \qedhere
\end{align*}
\end{proof}
\begin{example}
$f \in C[a,b], u(t), v(t)$可导且$a \leq u(t), v(t) \leq b$。计算导数
\[\frac{\dif }{\dif t}\int_{v(t)}^{u(t)} f(x) \dif x\eqper\]
\end{example}
\begin{proof}[解]
\[F(u) = \int_a^u f(x) \dif x\]
$\deriv{F}(u) = f(u)$
因此有
\begin{align*}
\int_v^u f(x) \dif x & = \int_v^a f(x) \dif x + \int_a^u f(x) \dif x\\
& = \int_a^u f(x) \dif x - \int_a^v f(x) \dif x\\
& = F(u) - F(v)
\intertext{应用链式法则}
\frac{\dif }{\dif t} \int_{v(t)}^{u(t)} f(x) \dif x & = \frac{\dif}{\dif t} [F(u) - F(v)]\\
& = \deriv{F}(u)\deriv{u} - \deriv{F}(v) \deriv{v}\\
& = f(u(t))\deriv{u}(t) - f(v(t))\deriv{v}(t) \eqper\qedhere
\end{align*}
\end{proof}
\section{分部积分与换元}
\subsection{分部积分}
分部积分公式
\[\int_a^b u(x) \deriv{v}(x) \dif x = \eval{u(x) v(x)}_a^b - \int_a^b v(x) \deriv{u}(x) \dif x\]
或者可以写成
\[\int_a^b u(x) \dif [v(x)] = \eval{u(x) v(x)}_a^b - \int_a^b v(x) \dif [u(x)]\]
\begin{example}
$I = \dint_0^\pi x^3 \sin x \dif x$
\end{example}
\begin{proof}[解]
考虑应用分部积分。取$u = x^3, v = -\cos x$
\begin{align*}
I & = \eval{-x^3 \cos x}_0^\pi + 3 \int_0^\pi x^2 \cos x \dif x = \pi^3 + 3 \int_0^\pi x^2 \cos x \dif x\\
& = \pi^3 + 3\left(\eval{x^2 \sin x}_0^\pi - 2\int_0^\pi x \sin x \dif x\right)\\
& = \pi^3 + 3\times 2 \int_0^\pi x \dif \cos x\\
& = \pi^3 + 6 \left(\eval{x \cos x}_0^\pi - \int_0^\pi \cos x \dif x\right)\\
& = \pi^3 + 6 \left(-\pi - \eval{\sin x}_0^\pi\right)\\
& = \pi^3 - 6\pi \eqper\qedhere
\end{align*}
\end{proof}
分部积分的应用:设$f$$[a,b]$上所需的导数均存在。那么做分部积分
\begin{equation*}
f(x) = f(a) + \int_a^x \deriv{f}(t) \dif t \tag{1} \label{积分Taylor公式1}
\end{equation*}
同时注意到
\begin{align*}
\int_a^x f(t) \dif t & = \int_a^x \deriv{f}(t) \dif (t - x)\\
& = \eval{(t - x) \deriv{f}(t)}_a^x - \int_a^x (t-x)f^{\prime \prime}(t) \dif t\\
& = (x-a) \deriv{f}(a) - \int_a^x (t-x)f^{\prime \prime} (t) \dif t \tag{2} \label{积分Taylor公式2}
\end{align*}
\eqref{积分Taylor公式2}式带回\eqref{积分Taylor公式1}式得到
\[f(x) = f(a) + \deriv{f}(a) (x-a) + \int_a^x (x-t)f^{\prime \prime} (t) \dif t\]
类似地有
\begin{align*}
\int_a^x (x-t)f^{\prime \prime} (t) \dif t & = -\frac{1}{2} \int_a^x f^{\prime \prime} (t) \dif \left[(t-x)^2\right]\\
& = -\frac{1}{2} \left(\eval{\left((t-x)^2 f^{\prime \prime} (t)\right)}_a^x - \int_a^x (t-x)^2 f^{\prime \prime \prime} (t) \dif t\right)\\
& = \frac{1}{2} (x-a)^2 f^{\prime \prime} (a) + \frac{1}{2} \int_a^x (t-x)^2 f^{\prime \prime \prime} (t) \dif t \tag{3} \label{积分Taylor公式3}
\end{align*}
\eqref{积分Taylor公式3}式带回\eqref{积分Taylor公式2}式中,有
\[f(x) = f(a) + \deriv{f}(a) (x-a) + \frac{1}{2} (x-a)^2 f^{\prime \prime}(a) + \frac{1}{2}\int_a^x (x-t)^2 f^{\prime \prime \prime}(t) \dif t\]
不断如此重复,我们有
\begin{theorem}[带积分余项的Taylor公式]
设函数$f$$(a,b)$上有直到$n+1$阶的连续导函数,那么对任意固定的$x_0 \in (a,b)$,我们有
\[f(x) = f(x_0) + \frac{1}{1!}\deriv{f}(x_0) (x-x_0) + \cdots + \frac{1}{n!}f^{(n)}(x_0)(x-x_0)^n + R_n(x)\]
其中
\[R_n(x) = \frac{1}{n!}\int_{x_0}^x (x-t)^n f^{(n+1)}(t) \dif t, x \in (a, b)\eqper\]
\end{theorem}
\subsection{定积分换元法}
\begin{theorem}
$f \in C(I)$$I$为区间,$\varphi \in C^1 [\alpha, \beta]$,且$\varphi([\alpha, \beta]) \subset I$。令$\varphi(\alpha) = a, \varphi(\beta) = b$,则
\[\int_a^b f(x) \dif x = \int_\alpha^\beta f(\varphi(t))\deriv{\varphi}(t) \dif t\eqper\]
\end{theorem}
\begin{remark}
不定积分换元公式中$x = \varphi(t)$要存在反函数,而定积分的换元$x = \varphi(t)$并不要求单调性或反函数的存在性,只要函数$\varphi$的值域落在$f$的连续区间内(不必完全在$[a,b]$内)。
\end{remark}
\begin{proof}
$F(u) = \dint_a^u f(x) \dif x$,则$\deriv{F}(u) = f(u) \in C(I)$。已知$\varphi \in C^1 [a,b]$,且$\varphi([\alpha, \beta]) \subset I$,应用链式法则求导公式
\[\frac{\dif}{\dif t}[F(\varphi(t))] = \deriv{F}(\varphi(t))\deriv{\varphi}(t) \in C[\alpha, \beta]\]
再应用Newton-Leibniz公式
\[\int_\alpha^\beta f(\varphi(t))\deriv{\varphi}(t) \dif t = \eval{F(\varphi(t))}_\alpha^\beta = \int_{\varphi(\alpha)}^{\varphi(\beta)} f(x) \dif x = \int_a^b f(x) \dif x\eqper\qedhere\]
\end{proof}
\subsubsection{对称区间积分}
$f \in R[-a,a]$。由区间可加性
\[\int_{-a}^a f(x) \dif x = \int_0^a f(x) \dif x + \int_{-a}^0 f(x) \dif x \tag{1} \label{对称区间积分1}\]
在区间$[-a,0]$的积分中引入换元$x = -t$,则
\[\dif x = - \dif t, x(0) = 0, x(-a) = a\]
因此
\[\int_{-a}^0 f(x) \dif x = - \int_a^0 f(-t) \dif t = \int_0^a f(-x) \dif x \tag{2} \label{对称区间积分2}\]
\eqref{对称区间积分2}式带入\eqref{对称区间积分1}式,得到
\[\int_{-a}^a f(x) \dif x = \int_0^a f(x) \dif x + \int_0^a f(-x) \dif x\eqper\]
因此对函数$f \in [-a,a]$
\begin{enumerate}
\item$f$为奇函数,则$\dint_{-a}^a f(x) \dif x = 0$
\item$f$为偶函数,则$\dint_{-a}^a f(x) \dif x = 2 \dint_0^a f(x) \dif x$
\end{enumerate}
\subsubsection{周期函数积分}
$f \in C(-\infty, + \infty)$有周期$T > 0$。由区间可加性
\[\int_a^{a+T} f(x) \dif x = \int_a^0 f(x) \dif x + \int_0^T f(x) \dif x + \int_T^{a+T} f(x) \dif x \tag{1} \label{周期函数积分1}\]
引入换元$x = t + T$,那么
\[\dif x = dif t, x(0) = T, x(a) = a + T\]
因此
\[\int_T^{a+T} f(x) \dif x = \int_0^a f(t + T) \dif t = \int_0^a f(t) \dif t \tag{2} \label{周期函数积分2}\]
\eqref{周期函数积分2}式带入\eqref{周期函数积分1}式中,得到
\[\int_a^{a+T} f(x) \dif x = \int_a^0 f(x) \dif x + \int_0^T f(x) \dif x + \int_0^a f(x) \dif x = \int_0^T f(x) \dif x \text{} \forall a \in \realnum\text{成立。}\]
\section{Riemann可积函数理论}
目标寻找函数Riemann可积的充分必要条件。
假设$f: [a,b] \to \realnum$有界,记
\[M = \sup \limits_{a \leq x \leq b} f(x), \quad m = \inf \limits_{a \leq x \leq b} f(x)\]
$\omega = M - m$,称为$f$$[a,b]$上的振幅。
对分割$T: a = x_0 < x_1 < \cdots < x_n = b$,记
\[\Delta x_i = x_i - x_{i-1}, i = 1, 2, \cdots, n \eqco \Vert T \Vert = \max \limits_{i=1, 2, \cdots, n} \Delta x_i\]
在每个子区间上,分别记函数的上下确界和振幅为
\[M_i = \sup \limits_{[x_{i-1}, x_i]} f\eqco m_i = \inf \limits_{[x_{i-1}, x_i]} f \eqco \omega_i = M_i - m_i\]
同时我们定义Darboux上下和
\[\text{上和:}\overline{S}(f, T) = \sum_{i=1}^n M_i \Delta x_i \eqco \text{下和:}\underline{S}(f, T) = \sum_{i=1}^n m_i \Delta x_i\eqper\]
\begin{corollary}
\[0 \leq \overline{S}(f, T) - \underline{S}(f, T) = \sum_{i=1}^n \omega_i \Delta x_i\eqper\]
\end{corollary}
再记Riemman和为
\[S(f,T) = \sum_{i=1}^n f(c_i) \Delta x_i, c_i \in [x_{i-1}, x_i]\text{任取}, i = 1, 2, \cdots, n\]
\begin{corollary}
\[\underline{S}(f,T) \leq S(f, T) \leq \overline{S}(f, T) \eqper\]
\end{corollary}
$x_0$$x_1$之间多加一个分割点$t$,获得加细的分割$T^\prime: a = x_0 < t < x_1 < x_2 < \cdots < x_n = b$
\[M_1^\prime = \sup \limits_{[x_{0}, t]}\eqco m_1^\prime = \inf \limits_{[x_0,t]} f\eqco M_2^\prime = \sup \limits_{[t,x_1]} f\eqco m_2^\prime \inf_{[t,x_1]} f\]
易得
\[M_1^\prime, M_2^\prime \leq M_1, m_1 \leq m_1^\prime, m_2^\prime\]
分割加细之后的Darboux和
\begin{align*}
\overline{S}(f, T^\prime) & = M_1^\prime (t-x_0) + M_2^\prime (x_1 - t) + \sum_{i=2}^n M_i \Delta x_i\\
& \leq M_1 (t-x_0) + M_1(x_1 - t) + \sum_{i=2}^n M_i \Delta x_i\\
& = \overline{S}(f,T)\\
\underline{S}(f, T^\prime) & = m_1^\prime (t-x_0) + m_2^\prime (x_1 - t) + \sum_{i=2}^n m_i \Delta x_i\\
& \geq m_1 (t-x_0) + m_1(x_1 - t) + \sum_{i=2}^n m_i \Delta x_i\\
& = \underline{S}(f, T)
\end{align*}
\begin{corollary}
对任意的加细分割$T^\prime$
\[\overline{S}(f, T^\prime) \leq \overline{S}(f, T)\eqco \underline{S}(f, T^\prime) \geq \underline{S}(f, T)\eqper\]
\end{corollary}
\begin{corollary}
$T_1, T_2$$[a,b]$上的任意两个有限分割,则
\[m(b-a) \leq \underline{S}(f, T_1) \leq \overline{S}(f, T_2) \leq M(b-a)\eqper\]
\end{corollary}
\begin{proof}
$T_0$是区间$[a,b]$两个端点构成的分割,再记$T_1 + T_2$$T_1$$T_2$合成的分割。那么有
\begin{align*}
\underline{S}(f, T_0) \leq \underline{S}(f, T_1) & \leq \underline{S}(f, T_1 + T_2)\\
& \leq \overline{S}(f, T_1 + T_2) \leq \overline{S}(f, T_2) \leq \overline{S}(f, T_0)
\end{align*}
注意$\underline{S}(f, T_0) = m(b-a), \overline{S}(f, T_0) = M(b-a)$
\end{proof}
我们引入上下积分:
\[\text{上积分:}\overline{\int_a^b} f(x) \dif x = \inf \limits_T \overline{S}(f, T)\]
\[\text{下积分:}\underline{\int_a^b} f(x) \dif x = \sup \limits_T \underline{S}(f, T)\]
\begin{corollary}\label{Riemann可积推论4}
$T_1, T_2$$[a,b]$上任意两个有限分割,则
\[\underline{S}(f, T_1) \leq \underline{\int_a^b} f(x) \dif x \leq \overline{\int_a^b}f(x) \dif x \leq \overline{S}(f, T_2)\]
\end{corollary}
\begin{proof}
依照上下界的定义,第一和第三个不等号成立。假设$\beta = \sup \limits_T \underline{S}(f, T) > \alpha = \inf \limits_T \overline{S}(f, T)$,记$2 \varepsilon = \beta - \alpha > 0$。由确界的定义,
\begin{equation*}
\left.
\begin{aligned}
\exists T_1 \text{使得} \underline{S}(f, T_1) \in (\beta - \varepsilon, \beta]\\
\exists T_2 \text{使得} \overline{S}(f, T_2) \in [\alpha, \alpha + \varepsilon)
\end{aligned}
\right\}
\overline{S}(f, T_2) \leq \underline{S}(f, T_1)
\end{equation*}
这与推论\ref{Riemann可积推论4}矛盾。
\end{proof}
\begin{theorem}[Darboux定理]
$[a,b]$上的任意有界函数,有
\[\overline{\int_a^b}f(x) \dif x = \tolim{\Vert T \Vert}{0}\overline{S}(f, T) \eqco \underline{\int_a^b}f(x) \dif x = \tolim{\Vert T \Vert }{0} \underline{S}(f, T)\]
\end{theorem}
\begin{proof}
假设极限存在。由下界的定义,极限保序
\[\alpha = \overline{\int_a^b}f(x) \dif x \leq \tolim{\Vert T \Vert}{0} \overline{S}(f, T)\]
由下确界的性质,$\forall \varepsilon > 0$$\exists T_1$使得$\alpha \leq \overline{S}(f, T_1) < \alpha + \varepsilon$。因此只要极限存在,必有
\[\tolim{\Vert T \Vert}{0} \overline{S}(f, T) = \alpha\]
\end{proof}
\begin{theorem}
$f:[a,b] \to \realnum$有界,则以下结论等价:
\begin{enumerate}
\item $f \in R[a,b]$
\item $\tolim{\Vert T \Vert}{0} \left[\overline{S}(f, t) - \underline{S}(f, T)\right] = \tolim{\Vert T \Vert}{0} \displaystyle\sum_{i=1}^n \omega_i\Delta x_i = 0$
\item $\forall \varepsilon > 0$,存在分割$T$,使得$0 \leq \overline{S}(f, T) - \underline{S}(f, T) < \varepsilon$
\item $\overline{\dint_a^b}f(x) \dif x = \underline{\dint_a^b} f(x) \dif x$
\end{enumerate}
\end{theorem}
\begin{theorem}
$f$是定义在$[a,b]$上的单调函数,则$f$$[a,b]$上可积。
\end{theorem}
\begin{proof}
不妨令函数单调增,$f(b) > f(a)$。任取一个$[a,b]$上的分割$T$,由$f$的单调性
\begin{align*}
0 & \leq \sum_{i=1}^n \omega_i \Delta x_i = \sum_{i=1}^n (M_i - m_i) \Delta x_i = \sum_{i=1}^n [f(x_i) - f(x_{i-1})] \Delta x_i\\
& \leq \Vert T \Vert \sum_{i=1}^n [f(x_i) - f(x_{i-1})] = \Vert T \Vert [f(b) - f(a)]
\end{align*}
由此可得
\[\tolim{\Vert T \Vert}{0}\sum_{i=1}^n \omega_i \Delta x_i = 0\]
因此$f \in R[a,b]$
\end{proof}
\begin{theorem}
$f: [a,b] \to \realnum$是连续函数,则$f$$[a,b]$上可积。
\end{theorem}
\begin{proof}
$f$$[a,b]$上一致连续,因此$\forall \varepsilon > 0$$\exists \delta > 0$使得$\forall x, b \in [a,b]$,只要$\vert x - y \vert < \delta$都有$\vert f(x) - f(y) \vert < \varepsilon$
那么只要任取$[a,b]$上的一个分割$T$满足$\Vert T \Vert < \delta$,那么对于分割的每个子区间$[x_{i-1}, x_i]$都有$\Delta x_i = x_i - x_{i-1} < \delta$。因此$f$$[x_{i-1}, x_i]$上的振幅$\omega_i = M_i - m_i \leq \varepsilon$。那么
\[0 \leq \sum_{i=1}^n \omega_i \Delta x_i \leq \varepsilon \sum_{i=1}^n \Delta x_i = \varepsilon(b-a)\]
由此可得
\[\tolim{\Vert T \Vert}{0}\sum_{i=1}^n \omega_i \Delta x_i = 0\]
因此$f \in R[a,b]$
\end{proof}
\section{Lebesgue定理}
\begin{definition}
定义函数$f$的间断点集$D(f) = \{x_0 \in [a,b] \mid f\text{}x_0\text{间断}\}$
\end{definition}
\begin{definition}
$A$为实数的集合。如果对任意给定的$\varepsilon > 0$,存在至多可数的一列开区间$\{I_n, n \in \naturalnum^\ast\}$,使得
\begin{enumerate}
\item $A \subset \displaystyle\bigcup_{i=1}^\infty I_i$
\item $\displaystyle\sum_{i=1}^N \vert I_n \vert < \varepsilon, N = 1, 2, \cdots$$\vert I_n \vert$表示区间$I_i$的长度)。
\end{enumerate}
则称$A$为一维零测集,简称零测集。
\end{definition}
\begin{proposition}
零测集有下列简单性质:
\begin{enumerate}
\item 至多可数个零测集的并集是零测集。
\item$A$为零测集,若$B \subset A$,则$B$也是零测集。
\end{enumerate}
\end{proposition}
\begin{theorem}[Lebesgue定理]
$f: [a,b] \to \realnum$有界。那么$f \in R[a,b]$当且仅当$D(f)$是零测集。
\end{theorem}
换言之有界函数可积的充要条件是其所有间断点总长度为0。
\begin{corollary}
容易由Lebesgue定理得到以下结论
\begin{enumerate}
\item$f \in R[a,b]$,则$\abs{f} \in R[a,b]$
\item$f, g \in R[a,b]$,则$fg \in R[a,b]$
\item$f \in R[a,b]$$\dfrac{1}{f}$有界,则$\dfrac{1}{f} \in R[a,b]$
\item$f \in R[a,b], \varphi \in C[\alpha, \beta]$$f([a,b]) \subset [\alpha, \beta]$,则$\varphi \circ f \in R[a,b]$
\end{enumerate}
\end{corollary}
\begin{proposition}
$a < c < b$,则$f \in R[a,b]$当且仅当$f \in R[a,c]$$f \in R[c,b]$
\end{proposition}
\begin{proof}
注意$D(f) \cap [a,c] \subset D(f)$$D(f) \cap [c,b] \subset D(f)$,以及
\[D(f) = \left(D(f) \cap [a,c]\right)\cup\left(D(f) \cap [c,b]\right)\eqper\]
\end{proof}
\section{反常积分}
前述的积分都是研究有界函数在有限区间上的积分,如果突破这两个限制,将得到反常积分。
\subsection{无穷积分}
$f:[a, +\infty) \to \realnum$,且$\forall A > a, f \in R[a,A]$。定义
\[\int_a^{+\infty} f(x) \dif x := \tolim{A}{+\infty} \int_a^A f(x) \dif x\]
若极限存在,则称该无穷积分收敛,否则称其发散。
类似地,我们可对$f: (-\infty, b] \to \realnum$定义
\[\int_{-\infty}^b f(x) \dif x := \tolim{B}{-\infty} \int_B^b f(x) \dif x\]
也可对$f: (-\infty, +\infty) \to \realnum$定义
\[\int_{-\infty}^{+\infty} f(x) \dif x := \int_{-\infty}^a f(x) \dif x + \int_a^{+\infty} f(x) \dif x, a \in \realnum \text{任取}\]
\begin{remark}
另外可定义Principal Value主值其收敛性较弱
\[\int_{-\infty}^{+\infty} f(x) \dif x := \tolim{A}{\infty} \int_{-A}^A f(x) \dif x \eqper\]
\end{remark}
\begin{example}
研究$\dint_1^{+\infty} \frac{\dif x}{x^p}$的收敛性。
\end{example}
\begin{proof}[解]
对任意的$A > 1$
$p \neq 1$
\[\int_1^A \frac{\dif x}{x^p} = \frac{1}{1 - p} \eval{x^{1-p}}_1^A = \frac{A^{1-p} - 1}{1 - p} \to
\begin{cases}
\frac{1}{p-1} & p > 1\\
+\infty & p < 1
\end{cases} (A \to +\infty)\]
$p = 1$,则
\[\int_1^A \frac{\dif x}{x} = \eval{\ln x}_1^A = \ln A \to +\infty (A \to +\infty)\]
综上,当$p > 1$时无穷积分收敛,
\[\int_1^{+\infty} \frac{\dif x}{x^p} = \frac{1}{p-1}\]
$p \leq 1$时无穷积分$\dint_a^{+\infty} \dfrac{\dif x}{x^p}$发散到无穷。
\end{proof}
\begin{theorem}[广义Newtown-Leibniz公式]
$f \in C[a,+\infty)$有原函数$F \in C[a,+\infty)$,则
\[\int_a^{+\infty} f(x) \dif x = \eval{F(x)}_a^{+\infty} = \tolim{x}{+\infty} F(x) - F(a)\eqper\]
相应地,有
\[\int_{-\infty}^b f(x) \dif x = \eval{F(x)}_{-\infty}^b = F(b) - \tolim{x}{-\infty}F(x)\]
\[\int_{-\infty}^{+\infty} f(x) \dif x = \eval{F(x)}_{-\infty}^{+\infty} = \tolim{x}{+\infty}F(x) - \tolim{x}{-\infty}F(x)\eqper\]
\end{theorem}
分部积分、换元、积分的线性性质、保序性、积分区间可加性仍然成立。
\subsection{瑕积分}
接下来我们讨论无界函数的积分。
\begin{definition}
$f$$[a,b)$上有定义,在$b$点附近无界。此时,称$x = b$$f$的一个瑕点。若$\forall \delta \in (0,b-a)$$f \in R[a,b-\delta]$,且
\[\tolim{\delta}{0^+} \int_a^{b - \delta} f(x) \dif x = I\eqco\]
则称$f$$[a,b)$上的瑕积分收敛,称$I$$f$$[a,b)$上的瑕积分(值),记作
\[\int_a^b f(x) \dif x = \tolim{\delta}{0^+}\int_a^{b - \delta} f(x) \dif x\eqper\]
若该极限不存在,则称瑕积分$\int_a^b f(x) \dif x$发散。
\end{definition}
\begin{definition}
$f$$(a,b)$上有定义,且$a,b$为瑕点。若$\exists c \in (a,b)$,满足瑕积分$\int_a^c f(x) \dif x$$\int_c^b f(x) \dif x$均收敛,则
\[\int_a^b f(x) \dif x := \int_a^c f(x) \dif x + \int_c^b f(x) \dif x\]
此时,
\[\int_a^b f(x) \dif x = \int_a^d f(x) \dif x + \int_d^b f(x) \dif x, \forall d \in (a,b)\]
\begin{align*}
\int_a^b f(x) \dif x & = \tolim{\alpha}{a^+} \int_\alpha^c f(x) \dif x + \tolim{\beta}{b^-} \int_c^\beta f(x) \dif x\\
& = \lim \limits_{\alpha \to a^+, \beta \to b^-} \int_\alpha^\beta f(x) \dif x
\end{align*}
\end{definition}
\begin{lemma}[Riemann-Lebesgue]
$f$$[a,b]$上可积或广义绝对可积($f$$\abs{f}$均在$[a,b]$上广义可积),则
\[\tolim{\lambda}{\infty} \int_a^b f(x) \cos \lambda x \dif x = 0, \tolim{\lambda}{\infty} \int_a^b f(x) \sin \lambda x \dif x = 0\eqper\]
\end{lemma}
\begin{proof}
只证第一式,第二式同理。
\emph{情况一:}$f$$[a,b]$上可积,则$f$$[a,b]$上有界,设其上界为$M$,那么
\[\forall x \in [a,b], \vert f(x) \leq M\]
对任意的$\lambda > 1$,令$n = \left\lfloor \lambda \right\rfloor$。将$[a,b]$区间$n$等分,有
\[x_i = a + i\frac{b-a}{n}, i = 0, 1, 2, \cdots, n\]
\[\omega_i(f) = \sup \{f(\xi) - f(\eta) \mid \xi, \eta \in[x_{i-1}, x_i]\}\]
$f$$[a,b]$上可积,则$\tolim{n}{\infty} \displaystyle\sum_{i=1}^n \omega_i(f) \Delta x_i = 0$。那么
\begin{align*}
\left|\int_a^b f(x) \cos \lambda x \dif x \right| & = \left| \sum_{i=1}^n \int_{x_{i-1}}^{x_i} f(x) \cos \lambda x \dif x \right|\\
& \leq \left| \sum_{i=1}^n \int_{x_{i-1}}^{x_i} \left(f(x) - f(x_i)\right)\cos \lambda x \dif x \right| + \left|\sum_{i=1}^n \int_{x_{i-1}}^{x_i} f(x_i) \cos \lambda x \dif x\right|\\
& \leq \sum_{i=1}^n \omega_i(f) \Delta x_i + \sum_{i=1}^n \left|f(x_i)\right|\left|\int_{x_{i-1}}^{x_i} \cos \lambda x \dif x\right|\\
& \leq \sum_{i=1}^n \omega_i(f) \Delta x_i + \frac{2Mn}{\lambda}\\
& = \sum_{i=1}^{\left\lfloor \lambda \right\rfloor} \omega_i(f) \Delta x_i + \frac{2M \left\lfloor \lambda \right\rfloor}{\lambda}
\end{align*}
$\lambda \to +\infty$上式趋近于0。
\emph{情况二:}$f$$[a,b]$上广义绝对可积。不妨设$a$为唯一的瑕点。那么$\forall \varepsilon > 0$,存在$\delta > 0$,满足$f$$[a+\delta, b]$可积,且
\[\int_a^{a + \delta} \vert f(x) \vert \dif x < \frac{\varepsilon}{2}\]
从而
\[\left|\int_a^{a + \delta} f(x) \cos \lambda x \dif x \right| \leq \int_a^{a + \delta} \vert f(x) \vert \dif x < \frac{\varepsilon}{2}\]
因此
\[\tolim{\lambda}{+ \infty} \int_{a + \delta}^b f(x) \cos \lambda x \dif x = 0\eqper\]
于是$\exists \Lambda > 0$,当$\lambda > \Lambda$时,
\[\left|\int_{a+ \delta}^b f(x) \cos \lambda x \dif x \right| < \frac{\varepsilon}{2}\]
进一步有对任意的$\lambda > \Lambda$
\begin{align*}
\left|\int_a^b f(x) \cos \lambda x \dif x \right| & \leq \left|\int_a^{a + \delta} f(x) \cos x \lambda x \dif x \right| + \left|\int_{a + \delta}^b f(x) \cos \lambda x \dif x \right|\\
& < \frac{\varepsilon}{2} = \frac{\varepsilon}{2} = \varepsilon\eqper \qedhere
\end{align*}
\end{proof}