第六周。

This commit is contained in:
unlockable
2022-10-24 17:27:26 +08:00
parent 65f60cdf73
commit 90e0dad59c
3 changed files with 329 additions and 5 deletions

View File

@@ -252,7 +252,7 @@
\end{align*}
从最下开始,依次将下式带入上式,最终可以得到$r_n = ma + nb$,其中$m$$n$都是整数,即$\gcd (a, b)$可由$a$$b$线性表示。
\begin{theorem}[线性组合表示定理]
\begin{theorem}[线性组合表示定理]\label{线性组合表示定理}
若任给整数$a, b > 0$,则存在整数$m$$n$,使得$\gcd(a, b) = ma + nb$
\end{theorem}
@@ -275,4 +275,324 @@
显然$1 \leq m \leq m'$,利用带余除法可得$m' = mq + r,0 \leq r < m, q > 0$
$m' - mq = r$得到$a \mid r, b \mid r$,即$r$$a$$b$的公倍数。如果$1 \leq r < m$,则与$m$$a$$b$的最小公倍数发生矛盾,因此$r = 0$,即$m' = mq$
\end{proof}
\end{proof}
\section{同余}
\begin{definition}
给定一正整数$m$,若用$m$去除两个整数$a$$b$所得余数相同,则称$a$$b$为对模$m$同余,记作$a \equiv b \pmod{m}$;若余数不同,则称$a$$b$对模$m$不同余,记作$a \not \equiv b \pmod{m}$
\end{definition}
显然,$a \equiv 0 \pmod{m} \Leftrightarrow m \mid a$
\begin{proposition}
同余是一种等价关系,它满足如下三条性质:
\begin{enumerate}
\item 自反性:$a \equiv a \pmod{m}$
\item 对称性:若$a \equiv b \pmod{m}$,则$b \equiv a \pmod{m}$
\item 传递性:若$a \equiv b \pmod{m}$$b \equiv c \pmod{m}$,则$a \equiv c \pmod{m}$
\end{enumerate}
\end{proposition}
\begin{proposition}[性质1]\label{同余性质1}
$a \equiv b \pmod{m} \Leftrightarrow m \mid (a-b)$
\end{proposition}
\begin{proof}
$a \equiv b \pmod{m}$,则
\[a = mq_1 + r \eqco b = mq_2 + r \eqco 0 \leq r < m\]
$a - b = m(q_1 - q_2)$$m \mid (a-b)$
反之,设$a = mq_1 + r_1$$b = mq_2 + r_2$$0 \leq r_1, r_2 < m$$m \mid (a-b)$。于是$m \mid m(q_1 - q_2) + (r_1 - r_2)$,因此$m \mid (r_1 - r_2)$。而$\vert r_1 - r_2 \vert < m$,可得$r_1 = r_2$
\end{proof}
\begin{remark}
由命题\ref{同余性质1}中的性质可知,同余又可定义如下:若$m \mid (a-b)$,则称$a$$b$对模$m$同余。
\end{remark}
\begin{proposition}[性质2]\label{同余性质2}
$a \equiv b \pmod{m}$$c \equiv d \pmod{m}$,则
\begin{enumerate}
\item $ax + cy \equiv bx + dy \pmod{m}$,其中$x$$y$为任给整数。
\item $ac \equiv bd \pmod{m}$
\item $a^n = b^n \pmod{m}$,其中$n > 0$
\item $f(a) \equiv f(b) \pmod{m}$,其中$f(x)$为任给的一个整系数多项式。
\end{enumerate}
\end{proposition}
\begin{proof}
\begin{enumerate}
\item 因为$m \mid (a-b)$$m \mid (c-d)$故有$m \mid x(a-b) + y(c-d)$,从而$m \mid (ax + cy) - (bx+dy)$
\item$m \mid (a-b)c + (c-d)b = ac - bd$可得。
\item 由于$a - b = mq$$q \in \naturalnum$,因此
\begin{align*}
a^n & = (b + mq)^n\\
& = b^n + \binom{n}{1}b^{n-1}(mq)^1 + \cdots + \binom{n}{n-1}b^1(mq)^{n-1} + (mq)^n\\
& = b^n + mq^\prime, q \in \naturalnum
\end{align*}
从而$a^n \equiv b^n \pmod{m}$
\item 由13可证。
\end{enumerate}
\end{proof}
\begin{proposition}[性质3]
正整数$a$能被9整除$\Leftrightarrow$9整除$a$的十进制表示下的各位数字之和。
\end{proposition}
\begin{proof}
$a = \sum \limits_{i=0}^n a_i10^i$,应用命题\ref{同余性质2}中的4
\[f(x) = \sum_{i=0}^n a_i x^i\]
$10 \equiv 1 \pmod{9}$,有
\begin{align*}
f(10) & \equiv f(1) \pmod{9}\\
a & \equiv \sum_{i=0}^n a_i \pmod{9}
\end{align*}
\end{proof}
同理,正整数$a$能被3整除$\Leftrightarrow$3整除$a$的十进制表示下的个数字之和。
\begin{theorem}[弃九法]
$ab = c$,其中$a > 0$$b > 0$并且
\[a = \sum_{i=0}^m a_i 10^i \eqco b = \sum_{j=0}^n b_j 10^j \eqco c = \sum_{k=0}^l c_k 10^k\]
\[\left(\sum_{i=0}^m a_i\right)\left(\sum_{j=0}^n b_j\right) \equiv \sum_{k=0}^l c_k \pmod{9} \eqper\]
\end{theorem}
可见,若
\[\left(\sum_{i=0}^m a_i\right)\left(\sum_{j=0}^n b_j\right) \not \equiv \sum_{k=0}^l c_k \pmod{9}\]
则可以断言乘积$ab \neq c$
\begin{proposition}[性质4]
$ac \equiv bc \pmod{m}$$\gcd(c, m) = d$,则$a \equiv b \pmod{\frac{m}{d}}$
\end{proposition}
\begin{proof}
$m \mid c(a-b)$,得到$\dfrac{m}{d} \mid \dfrac{(a-b)c}{d}$。又因为$\gcd(c, m) = d$,那么$\gcd\left(\dfrac{c}{d}, \dfrac{m}{d}\right) = 1$。应用算数基本定理,$\dfrac{m}{d}$所有的因子都只能在$a-b$中,因此$\dfrac{m}{d} \mid (a-b)$。即$a \equiv b \pmod{\frac{m}{d}}$
\end{proof}
\begin{corollary}
$ac \equiv bc \pmod{m}$$\gcd(c,m) = 1$,则$a \equiv b \pmod{m}$
\end{corollary}
\begin{proposition}[性质5]
\begin{enumerate}
\item$a \equiv b \pmod{m}$$d \mid m$,则$a \equiv b \pmod{d}$
\item$a \equiv b \pmod{m}$$\gcd(a, m) = \gcd(b, m)$
\item $a \equiv b \pmod{m_i}, 1 \leq i \leq n \Leftrightarrow a \equiv b \pmod{\lcm(m_1, m_2, \cdots, m_n)}$
\end{enumerate}
\end{proposition}
\section{同余方程}
\subsection{同余系}
将``星期几''看做一个新的数域:
\begin{table}[H]
\begin{center}
\begin{tabular}{ |c|c|c|c|c|c|c|c| }
\hline
星期 &Sun &Mon &Tue &Wed &Thur &Fri &Sat\\
\hline
mod 7 & 0 & 1 & 2 & 3 & 4 & 5 & 6\\
\hline
\end{tabular}
\end{center}
\end{table}
那么我们可以定义这个数域中的加法、减法、乘法:
\begin{align*}
\mathrm{Wed} + \mathrm{Thur} & = \mathrm{Sat}\\
\mathrm{Thur}^2 & = \mathrm{Tue}\\
\mathrm{Mon} - \mathrm{Sat} & = \mathrm{Tue}
\end{align*}
Sun类似为0元$\mathrm{Wed} + \mathrm{Sun} = \mathrm{Wed}$$\mathrm{Wed} \times \mathrm{Sun} = \mathrm{Sun}$
Mon为单位元$\mathrm{Wed} \times \mathrm{Mon} = \mathrm{Wed}$
\begin{proposition}
对于不同的$X$$X \times \mathrm{Wed}$都不同。
\end{proposition}
\begin{proof}
\begin{align*}
X \times \mathrm{Wed} & = Y \times \mathrm{Wed}\\
(X - Y) \mathrm{Wed} & = \mathrm{Sun}\\
X - Y & = \mathrm{Sun}\\
X & = Y + \mathrm{Sun} = Y
\end{align*}
\end{proof}
\begin{remark}
$(X-Y) \times 3 \equiv 0 \pmod{7}$类比。
\end{remark}
如此这样一个可做四则运算的集合称为域7这样的素数同余系称为素数域它是一个7元域。
考虑2的同余系它是一个二元域
\begin{multicols}{2}
\begin{table}[H]
\begin{center}
\begin{tabular}{c|cc}
+ & $\overline{0}$ & $\overline{1}$\\
\hline
$\overline{0}$ & $\overline{0}$ & $\overline{1}$\\
$\overline{1}$ & $\overline{1}$ & $\overline{0}$
\end{tabular}
\end{center}
\end{table}
\begin{table}[H]
\begin{center}
\begin{tabular}{c|cc}
$\cdot$ & $\overline{0}$ & $\overline{1}$\\
\hline
$\overline{0}$ & $\overline{0}$ & $\overline{0}$\\
$\overline{1}$ & $\overline{0}$ & $\overline{1}$
\end{tabular}
\end{center}
\end{table}
\end{multicols}
在上面的表示中上加横线是为了声明01不是数字而是二元域中的两个元素。为了简便可以记为
\begin{multicols}{2}
\begin{table}[H]
\begin{center}
\begin{tabular}{c|cc}
\textcircled{+} & 0 & 1\\
\hline
0 & 0 & 0\\
1 & 1 & 0
\end{tabular}
\end{center}
\end{table}
\begin{table}[H]
\begin{center}
\begin{tabular}{c|cc}
$\cdot$ & 0 & 1\\
\hline
0 & 0 & 0\\
1 & 0 & 1
\end{tabular}
\end{center}
\end{table}
\end{multicols}
现在我们考虑在七元域中的除法。对于$2\div 3 \pmod{7}$,我们有
\[2/3 \pmod{7} = 2 \times(1/3\pmod{7})\]
于是我们需要找到$X$满足
\[1/3 \equiv X \pmod{7}\]
考虑到除法是乘法的逆运算,上面的除法式子代表着
\[\mathrm{Mon} \div \mathrm{Wed} = X\]
那么对应的乘法运算应该是
\[\mathrm{Wed} \times X = \mathrm{Mon}\]
这指示我们去寻找一个$X$满足
\[3X \equiv 1 \pmod{7}\]
我们注意到$\gcd(3,7) = 1$。那么应用定理\ref{线性组合表示定理}(线性组合表示定理),一定存在$u, v \in \integer$满足
\[3u + 7v = 1\]
在等式的两边都取7的模
\[3u \equiv 1 \pmod{7}\]
那么$u$就是符合我们要求的$X$。我们只要再利用辗转相除法中的每一步,将$u$找出来即可。
在这里因为7比较小我们可以比较容易地看出
\[7 = 2 \times 3 + 1\]
那么$u = -2$,有
\begin{align*}
1/3 & \equiv -2 \pmod{7}\\
2/3 & \equiv -4 \equiv 3 \pmod{7}
\end{align*}
因此$2/3 \pmod{7} = 3$
\subsection{线性方程组}
\begin{example}
\begin{equation*}
\begin{cases}
12x + 31y \equiv 2 \pmod{127}\\
2x + 89y \equiv 23 \pmod{127}
\end{cases}
\end{equation*}
\end{example}
\begin{proof}[解]
\begin{align*}
(6 \times 89 - 31) y & \equiv 6 \times 23 - 2 \pmod{127}\\
503y & \equiv 135 \pmod{127}\\
-5y & \equiv -118 \pmod{127}\\
5y & \equiv 118 \pmod{127}
\end{align*}
先考虑计算$1/5\pmod{127}$
\[\gcd(127, 5) = \gcd(2, 5) = 1\]
那么
\[51 \times 5 - 2 \times 127 = 1\]
那么$5 \times 51 \equiv 1 \pmod{127}$。于是有
\[y \equiv 51 \times 118 \equiv 49 \pmod{127}\]
通过类似的计算可以得到$x \equiv 117 \pmod{127}$
因此方程的解为
\begin{equation*}
\begin{cases}
x = 117\\
y = 49
\end{cases}
\end{equation*}
\end{proof}
\subsection{高次方程}
\begin{example}
解方程:
\[x^2 - 3x + 2 \equiv 0 \pmod{53}\eqper\]
\end{example}
\begin{proof}[解]
因式分解,有
\[(x-1)(x-2) \equiv 0 \pmod{53}\]
因为53是质数所以等式左边必须是53的倍数。那么解为$x \equiv 0 \pmod{53}$$x \equiv 2 \pmod{53}$
\end{proof}
上面的方程解法要求方程必须在一个素域里才能施行。那么对于$x^2 + 134517x + 105536 \equiv 0 \pmod{234527}$如何判断234527是否是质数下面的定理从理论上给出了如何判断一个数是否是质数的方法。
\begin{theorem}[Wilson's Theorem]
$p$是质数$\Leftrightarrow$ $(p-1)! \equiv -1 \pmod{p}$
\end{theorem}
\begin{proof}
充分性:令$p = ab, a \neq p$。那么$p \mid (p-1)! + 1$。而$a \mid p$,因此$a \mid (p-1)! + 1$。同时$a \leq q-1$,所以$a \mid (p-1)!$,因此$a \mid (p-1)! + 1 - (p-1)!$,即$a \mid 1$。那么$p$只有1和$p$两个因数,即$p$为素数。
必要性:设$p$为素数,当$p = 2, 3$时,结论显然成立。设$p > 3$是一奇素数,$S:=\{2, 3, \cdots, p-2\}$,那么$\forall a \in S, \exists!b \in S$,满足$ab \equiv 1 \pmod{p}$(可以由刚刚辗转相除的方法得到$1/a \pmod{p}$)。将每一对$a,b$都找出来,可以将$S$分为$\dfrac{p-3}{2}$对,其中的每一对都满足$ab \equiv 1 \pmod{p}$。因此$2 \cdot 3 \cdots (p-2) \equiv 1 \pmod{p}$。同时有$p-1 \equiv -1 \pmod{p}$,结合可得$(p-1)! \equiv -2 \pmod{p}$
\end{proof}
\section{数论与组合数学}
\begin{example}
从整数$1, 2, \cdots, 100$中选择51个数证明在所选的数中间必然存在两个整数其中之一可以被另一个整除。
\end{example}
\begin{proof}
对于任何一个整数$x$,总是可以把$x$写成$x = 2^n \cdot a$的形式,其中$a$是奇数,$n \geq 0$
1到100之间共有50个奇数由所选择的51个奇数利用上述方式可以得到51个奇数$a$,其中必然有两个是相同的。设这两个数位$x = 2^r \cdot a$$y = 2^s \cdot a$,那么如果$r \leq s$,那么$x \mid y$;如果$r > s$,那么$y \mid x$
\end{proof}
\begin{theorem}[Erdös Theorem]
$1, 2, \cdots, 2n$中任取$n+1$个数,其中必然存在两个数,其中一个整除另外一个。
\end{theorem}
\subsection{Euler函数}
\begin{definition}
Euler函数$\phi(n)$表示不大于$n$且与$n$互素的正整数的个数。
\end{definition}
可利用容斥原理给出$\phi(n)$的计算公式。设$n$的质因数分解为
\[n = p_1^{a_1}p_2^{a_2} \cdots p_k^{a_k}\]
$A_i$表示$\{1, 2, \cdots, n\}$中能被$p_i$整除的数的集合,$i = 1, 2, \cdots, k$。那么
\[\lvert A_i \rvert = \dfrac{n}{p_i} \quad (i = 1, 2, \cdots, k)\eqper\]
\begin{align*}
\lvert A_i \cap A_j \rvert & = \frac{n}{p_ip_j},\ 1 \leq i < j \leq k\\
\lvert A_h \cap A_i \cap A_j \rvert & = \frac{n}{p_hp_ip_j},\ 1 \leq h < i < j \leq k\\
\phi(n) = \lvert \setcom{A_1} \cap \setcom{A_2} \cap \cdots \cap \setcom{A_k} & = n - \left(\frac{n}{p_1} + \frac{n}{p_2} + \cdots + \frac{n}{p_k}\right)\\
& \quad + \left(\frac{n}{p_1p_2} + \cdots + \frac{n}{p_{k-1}p_k} + \frac{n}{p_kp_1}\right)\\
& \quad - \cdots \pm \frac{n}{p_1p_2\cdots p_k}\\
& = n\left(1 - \frac{1}{p_1}\right)\left(1 - \frac{1}{p_2}\right)\cdots \left(1 - \frac{1}{p_k}\right)
\end{align*}